Boek bestellen via mail: gerardstaals@gmail.com

ON THE ROAD – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela

€ 22,95 (excl. eventuele verzendkosten)

302 pagina’s waarvan 24 in full colour

In januari 2011 verscheen bij F&N Uitgevers te Amsterdam in een beperkte oplage het boek ON THE ROAD – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela.

Inmiddels staat druk 6 op de rol (december 2011).

Ik schreef het boek naar aanleiding van mijn in het voorjaar van 2010 ondernomen fietstocht naar het verre pelgrimsoord in het Spaanse Galicië. Precies een maand duurde het fietsen, van de start op 24 april in Grubbenvorst tot en met de aankomst in Santiago op 24 mei. En ik deed het samen met Peter Mommers (Sevenum). Mijn fietshobby is echter van recente datum. Pas in het najaar van 2009 besloot ik een toerfiets aan te schaffen. Voor die tijd was mijn belangstelling voor de fiets nul.

On The Road gaat over de achtergronden, de voorbereidingen en over de trip zelf, uiteraard. De ‘Odyssee’ heeft diepe indruk op mij gemaakt. Barre weersomstandigheden, fysieke ongemakken, abominabele onderkomens naast fantastische ontmoetingen, onvergetelijke hotels, hallucinerende landschappen en zomerse temperaturen. Bijna 2500 kilometer door diepe dalen en over hoge toppen. Want het voorjaar van 2010 was koud en nat. Pas diep in Spanje klommen de temperaturen op. En die liepen toen snel op tot boven de dertig graden.

Vooral voor de aspirant fietser naar Santiago is het boek een praktische handleiding, omdat er een verschillende bijlagen in zijn opgenomen die een overzicht geven van alle voorbereidingskosten, de uitgaven onderweg (per dag uitgesplitst), de afstanden, de overnachtingsadressen (en de kosten daarvan) en diverse fietsdata (triptijden, gemiddelde snelheden, hoogteverschillen etc.). Maar ook voor de wandelaar naar Santiago kan het boek een praktische handleiding zijn.

In een uitgebreide inleiding ga ik in op de drijfveren die mij hebben aangezet tot de fietstocht, die inmiddels is opgenomen in de lijst van het Europese erfgoed. Want als sinds de Middeleeuwen maken voetgangers en fietsers de tocht naar Compostela. Miljoenen zijn mij dus voorgegaan, en de belangstelling voor de Camino, zoals de route in Spanje genoemd wordt, neemt niet af. Integendeel. Vanuit de hele wereld stromen de pelgrims en de seculiere lopers en fietsers toe.

Daarnaast is er aandacht voor datgene wat de pelgrimstocht mij heeft opgeleverd, zowel fysiek als anderszins. Kortom, een redelijk holistisch te noemen benadering van het fenomeen ‘fietsen naar Santiago de Compostela’. In 2010, een Heilig Jaar ook nog eens voor Sint Jacob in Compostela. Een jaar met een speciale betekenis.

Het boek telt 302 pagina’s en bevat 24 pagina’s in full colour, omdat er meer dan 40 foto’s in zijn opgenomen die tijdens de fietsto

Belangstellen kunnen het boek aanschaffen door via mail contact met mij op te nemen: gerardstaals@gmail.com. De aanschafprijs bedraag € 22, 95 (exclusief eventuele verzendkosten).

Burgos

Als we op zondag 16 mei Burgos binnen fietsen is het stralend weer, het is zelfs nog behoorlijk warm aan het einde van de middag. Eigenlijk kan het niet bestaan voor een nederige pelgrim, maar we vinden desondanks
onderdak in het viersterrenhotel Puerta de Burgos. Het besluit staat vast: we zullen ook nog een rustdag in Burgos nemen. Het wordt weer eens tijd om wat zout uit mijn bezwete shirts te wassen. Een alibi? En dat luxe hotel in het centrum van de stad? Ach, dat bezorgt me en passant een tweede alibi: está situado en la Avenida principal que atraviesa Burgos de Este a Oeste, donde confluyen las principales vías de acceso a la ciudad y en pleno Camino de Santiago. Geen betere plek denkbaar. En die vier sterren? Die vallen toch immers in het niet bij de sterrenvelden van Santiago de Compostela. Dat is een heelal vol. En daarnaartoe ben ik op weg. Daarbij vergeleken is hotel La Puerta de Burgos maar een bescheiden onderkomen.

Burgos (90x90; acryl op doek)

Al de eerste avond lopen we langs de Río Arlanzón, via de nog kale platanen aan de Paseo Espolón en de Puerta de Santa Maria naar de kathedraal, de grootste van Spanje. Steeds meer wordt me duidelijk dat Burgos een trotse stad is, rijk aan traditie en aan wereldlijke en kerkelijke macht. Vanaf de 11^e eeuw fungeert Burgos immers als centrum van de Reconquista (de strijd tegen de Islam). De stad komt als nieuwe hoofdstad van Castilië uit de strijd tevoorschijn. Maar het zal nog tot 1492 duren vooraleer
de Reyes Católicos, Ferdinand II van Aragón en Isabella I van Castilië, in het Andalusische Granada de sleutels zullen overnemen van de laatste emir.

Pas heel veel later zal Burgos opnieuw hoofdstad worden, maar dan van heel Spanje. In 1936, aan het begin van de burgeroorlog
(1936-1939) vestigt Franco er tijdelijk zijn nationalistische regering. Burgos zal de dubieuze hoofdstad van Spanje blijven tot de inname van Madrid in 1939.

Burgos (detail)

Het schilderij
Burgos imponeert door zijn gigantische gotische kathedraal van Santa Maria. De kerk is daarom prominent in beeld gebracht. Het is een woud van spitse bewerkte torentjes die wit schitteren in het felle licht. De lucht daarboven is azuurblauw. Een feest voor het oog. Het flamboyante van de Santa Maria is terug te vinden in de kleuren van de gevels: wit, cadmiumgeel en rood. Maar het interieur is misschien nog wel indrukwekkender, en spreidt bijna stuitend de macht van het katholieke Spanje ten toon. Het is alles goud wat blinkt. Het goud dat is terug te vinden in de nog kale platanen van de Paseo Espolón die ondersteboven
in de lucht boven de kathedraal hangen. De bomen wortelen in een soortsterrenveld / sterrenhemel (campus stellae). In de Santa Maria bevindt zich het graf van Spanjes bekendste veldheer: El Cid. Met Sint Jacob wordt hij gerekend tot het vreeswekkende bataljon Matamoros. Op het doek is hij, verguld uiteraard, en gezeten te paard terug te vinden op een van de daken van de kathedraal.

De tekst in het schilderij (rechts) is afkomstig van Cees Nooteboom uit zijn boek ‘De Omweg naar Santiago’ (1992). In het hoofdstuk ‘Nog steeds niet in Santiago’ (1982) schrijft hij het volgende over de kathedraal van Burgos: Het is een orgie van
versierdrift, een fanatisme in goud dat hier in zwang geweest is, huiveringwekkend van overdadigheid, ook al door de zwijgende, afgewende manier waarop dat gekrulde, gebeeldhouwde, gedraaide, gewentelde goud in het duister
aanwezig is. Links midden zijn de drie fotootjes terug te vinden. Achtereenvolgens geven ze 1. De gevel van de kathedraal weer, of 2. De Puerta de Santa Maria met de kale platanen van de Paseo Espolón ervoor, en 3. Ikzelf in rood fleecevest poserend voor de in de zon oplichtende Puerta de Santa Maria. Op enkele plekken aan de zijkanten zijn blauwe glazen steentjes aangebracht die, net als het goud, de ultieme rijkdom moeten verbeelden: edelstenen en goud, het is een geslaagde combinatie in veel
kerkelijke kunst.

Burgos (detail)

Citaat – Santo Domingo de la Calzada in mijn boek On the road – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela:

Er is zo veel. Het gigantische gouden hoofdaltaar, van de retablo mayor naar de Capilla del Condestable waar een wel erg wulpse Maria Magdalena zich erg op haar gemak lijkt te voelen. In de Capilla del Santo Cristo ten slotte hangt een wel erg
afschrikwekkende Jezus aan het kruis, met echte nagels aan zijn voeten, en echt haar. De rest van zijn lichaam is bekleed met buffelhuid en moet in de verte lijken op een echte mensenhuid. Maar hij heeft wel een echte rok van stof aan, tot op zijn enkels. Elke week krijgt hij, zegt men, een nieuwe aan. En als apotheose, gaat het verhaal dat zijn teennagels elke week geknipt moeten worden. In een Spaanse kerk is niks te gek.

Vanaf 28 juli tot en met 22 september 2011 exposeer ik in de Lei Alberigs Museumkapel in Venlo. De conservator, Maria Adams, wilde een kleine selectie uit mijn werk, vanaf het begin tot heden. Dat betekent dus: flink snoeien en selecteren. Het is een overzicht geworden vanaf de Franse Landschappen (Cevennen, Bretagne) uit de jaren ’90 van de vorige eeuw naar New York en Spanje in het eerste decennium van de 21e eeuw. Ook voor mezelf een verrassende ontwikkeling.

In de Iberische schilderijen wordt ik overigens geïnspireerd door dichters als Lorca en Pessoa. En New York is zo’n culturele meltpot dat het blijft stimuleren tot schilderen; van de rust in Central Park tot en met het inferno van de ineenstortende WTC-torens of de val van de dollar. De foto’s geven een overzicht van de inrichting van de expositie.

Sauve (Cevennen) naast Kaldenbroek (Grubbenvorst)

De Lei Alberigs Museumkapel is geopend op donderdag van 10.00 tot 15.00 uur.

Een paar dagen geleden heb ik de vijfde druk van mijn boek, ON THE ROAD – EEN ODYSSEE PER FIETS NAAR SANTIAGO DE COMPOSTELA, in gang gezet. Het boek wordt sinds enige tijd ook aangeboden via o.a. de Fietsvakantiewinkel in Nijmegen. Daar was het boek vorige week ‘de hit van de week’, zodat er ineens een forse nabestelling nodig was om aan de vraag te voldoen.

On the road - een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela

Vorige week was ik aanwezig bij de uitreiking van de Bob den Uyl Prijs 2011 voor reisliteratuur. Ik had daar een uitnodiging voor gekregen. Samen met Gemma dus op 19 april naar een stralend zonnig Amsterdam. En vanaf 15.00 uur aanwezig in reisboekhandel Pied à Terre op de Overtoom. Fantastische middag met o.a. Redmond O’Hanlon en Cees Nooteboom, de uiteindelijke prijswinnaar voor zijn boek SCHEEPSJOURNAAL. De VPRO filmt alles en heeft er afgelopen zondag zijn programma boeken aan gewijd. Maar dit alles terzijde. Ik heb mijn boek achtergelaten bij de eigenaar van Pied à Terre, een aardig gesprek met hem gehad, hij gaat het lezen en beoordelen. Wie weet…

Cees Nooteboom signeert zijn Scheepsjournaal

ON THE ROAD blijft dus gewoon onder de aandacht. En dat zal blijven voor de rest van het jaar, want in november zal ik een lezing houden voor de regionale afdeling van het Genootschap van Sint Jacob. In de bisschoppelijke gebouwen van Roermond. En daar natuurlijk ook mijn boek te koop aanbieden. Bovendien is me gevraagd er ook de schilderijen te laten zien die ik aan het maken ben over de Camino.

Het boek is natuurlijk ook rechtstreeks bij mij te bestellen. Voor € 25,00, inclusief verzendkosten. Het boek telt 304 pagina’s, waarvan 25 pagina’s in full color (meer dan 40 kleurenfoto’s). Neem contact op via deze site. Of stuur een mail aan gerardstaals (klik op de naam).

Marcel Brands - Cees Nooteboom - Redmond O'Hanlon

Vanmorgen (zondag) gewerkt aan het vijfde doek in de reeks ON THE ROAD. Het is Burgos, de imposante kathedraal onder een azuurblauwe hemel. Fantastisch weer hadden we daar tijdens onze rustdag op de Camino van 2010. De kathedraal, een bolwerk van wereldse en klerikale macht. Die uitstraling is er nog steeds.

Burgos, de kathedraal

 

Tegelijkertijd heb ik vooraf nog even verder geschilderd aan Santo Domingo de la Calzada, een stadje dat tijdens onze doortocht koud en grijs lag te verpieteren onder een miezerige regen. Dat moet zichtbaar worden in het doek. Uiteindelijk zal de serie ON THE ROAD 10 schilderijen gaan tellen, met een enkel ‘hors concours’, dat wil zeggen met afwijkende maat en kleurstelling. De doeken die behoren tot de oorspronkelijke reeks zijn allemaal 90 x 90 centimeter. Het schilderij VAGABOND SKY daarentegen is 100 x 120 centimeter, en geïnspireerd door het nummer van Mark Knofler en Emmilou Harris: All the roadrunning. Het is alsof je over de Meseta fietst, de Sapaanse hoogvlakte.

Vagabond Sky

 

SANTIAGO DE COMPOSTELA PER FIETS EN PER BOEK

Vorige week verscheen bij F&N Uitgevers te Amsterdam in een beperkte oplage het boek ON THE ROAD – een odyssee per fiets naar Santiago door Compostela. Ik schreef het naar aanleiding van zijn in het voorjaar van 2010 ondernomen fietstocht naar het verre pelgrimsoord in het Spaanse Galicië. Precies een maand duurde het fietsen, van de start op 24 april in Grubbenvorst tot en met de aankomst in Santiago op 24 mei. En ik deed het samen met Peter Mommers (Sevenum). Mijn fietshobby is echter van recente datum. Pas in het najaar van 2009 besloot ik een toerfiets aan te schaffen. Voor die tijd was mijn belangstelling voor de fiets nul. 

Peter en ik op de top van de Cruz de Ferro (1505 m.)

 

On The Road gaat over de achtergronden, de voorbereidingen en over de trip zelf, uiteraard. De ‘Odyssee’ heeft diepe indruk op hem gemaakt. Barre weersomstandigheden, fysieke ongemakken, abominabele onderkomens naast fantastische ontmoetingen, onvergetelijke hotels, hallucinerende landschappen en zomerse temperaturen. Bijna 2500 kilometer door diepe dalen en over hoge toppen.

Het leven van een fietsende pelgrim gaat niet over rozen

 

Want het voorjaar van 2010 was koud en nat. Pas diep in Spanje klommen de temperaturen op. En die liepen toen snel op tot boven de dertig graden.

Vooral voor de aspirant fietser naar Santiago is het boek een praktische handleiding, omdat er een verschillende bijlagen in zijn opgenomen die een overzicht geven van alle voorbereidingskosten, de uitgaven onderweg (per dag uitgesplitst), de afstanden, de overnachtingsadressen (en de kosten daarvan) en diverse fietsdata (triptijden, gemiddelde snelheden, hoogteverschillen etc.). Maar ook voor de wandelaar naar Santiago kan het boek een praktische handleiding zijn.

Koolzaadvelden in de Franse Bourgogne

In een uitgebreide inleiding ga ik in op de drijfveren die mij hebben aangezet tot de fietstocht, die inmiddels is opgenomen in de lijst van het Europese erfgoed. Want al sinds de Middeleeuwen maken voetgangers en fietsers de tocht naar Compostela. Miljoenen zijn hem dus voorgegaan, en de belangstelling voor de Camino, zoals de route in Spanje genoemd wordt, neemt niet af. Integendeel. Vanuit de hele wereld stromen de pelgrims en de seculiere lopers en fietsers toe.

Even een rustpauze op de Spaanse hoogvlakte, de Meseta

 

Daarnaast is er aandacht voor datgene wat de pelgrimstocht mij heeft opgeleverd, zowel fysiek als anderszins. Kortom, een redelijk holistisch te noemen benadering van het fenomeen ‘fietsen naar Santiago de Compostela’. In 2010, een Heilig Jaar ook nog eens voor Sint Jacob in Compostela. Een jaar met een speciale betekenis.

24 mei 2010: aankomst in Santiago de Compostela

 

Het boek telt 302 pagina’s en bevat 24 pagina’s in full colour, omdat er meer dan 40 foto’s in zijn opgenomen die tijdens de fietstocht zijn gemaakt. Belangstellenden kunnen contact me me opnemen, via mijn mailadres:  gerardstaals (klik op de naam). De verkoop loopt inmiddels goed, de eerste druk is al bijna uitverkocht.

Burgos, fantastische dagen in een zonovergoten stad

 

Gisteravond een nieuw werk in de serie FINIS TERRAE afgemaakt. Dit keer het doek KAPUTT, gebaseerd op het gelijknamige, en in 1944 verschenen boek van Curzio Malaparte.

Kaputt (100x120, acryl op doek)

Curzio Malaparte trok tijdens de Tweede Wereldoorlog als oorlogscorrespondent mee met het Italiaanse leger door Servië, Kroatië, Polen, Rusland en Finland trok. Een oorlogsverslag van een Europa in ontbinding. Hallucinerend proza over een wereld in verval. Kapotgemaakt. Heden herhaalde voorstellingen in Irak, Congo, Darfur, Afghanistan en ga maar door. Neverending Story. Met mededpgen geschreven: daders en slachtoffers: allemaal slachtoffers:

“Il destino del popolo tedesco è di trasformarsi in ‘kopparoth’, in vittima, in kaputt. La loro crudeltà è fatta di paura. Sono malati di paura, sono un popolo malato, un krankes Volk. L’Herrenvolk è un krankes Volk.” Malaparta’s woorden zijn verwerkt in het doek.

Kaputt (detail)

Kaputt (detail)

ON THE ROAD

een Odyssee per fiets naar Santiago de Compostela

Albergue langs de Camino

 

Eindelijk is dan het zover! Mijn boek over mijn fietstocht, de Camino naar Santiago de Compostela, van 24 april tot en met 29 mei 2010, is af. En het gaat gedrukt worden. Voorlopig in eigen beheer bij F&N Uitgevers te Amsterdam. Ik het volledige manuscript vooraf laten lezen en beoordelen door een voormalig uitgeversredacteur van uitgeverij De Bezige Bij. Hij vindt het absoluut publicabel.

De verschijningsdatum ligt in de tweede helft van januari 2011.

 

Het boek On The Road – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela is niet alleen een verhaal geworden over de periode van de meer dan vijf weken – waarvan 31 dagen om in Santiago de Compostela te arriveren – die ik met fietscompañero Peter Mommers onderweg was. Het boek bevat tevens een lange intro waarin ik in ga op de drijfveren die me tot de fietstocht hebben aangezet. Daarnaast breng ik een periode van bijna een heel jaar, zijnde het hele voorbereidingstraject, in kaart. En ten slotte ga ik aan het einde dieper in op datgene wat de Camino me uiteindelijk gebracht heeft.

Voor de meer technisch en praktisch geïnteresseerde lezer bestaan de laatste hoofdstukken vooral uit data: de kosten, zowel vooraf als tijdens het fietsen, en per dag in kaart gebracht, fietsgegevens over afstanden, gemiddelde snelheden en andere gegevens die uit de fiets-GPS waren af te lezen, een overzicht van alle plekken waar een stempel in mijn credencial geplaatst werd, de lijst van logeeradressen inclusief de kosten die daaraan verbonden waren, en ga zo maar door.

 

Het is vooral het verhaal van een ervaring die diepe indruk op me gemaakt heeft. Over barre weersomstandigheden, fysieke ongemakken, abominabele onderkomens, maar ook over fantastische ontmoetingen, onvergetelijke hotels, hallucinerende landschappen en zomerse temperaturen. Een verhaal over diepe dalen en hoge toppen.

 

Het boek (groot formaat paperback, 15 x 23 cm.) telt bijna 300 pagina’s, waarvan 25 pagina’s met foto’s in full colour. De prijs bedraagt € 22,95. Om er bij voorbaat zeker van te zijn dat ik de minimaal te drukken oplage van 50 exemplaren door belangstellenden kan laten afnemen, verzoek ik je – als je interesse in het boek hebt – een voorintekening te plaatsen. Een eventuele verzending per post zal te zijner tijd een klein bedrag aan extra porto kosten.

Als je het boek wilt aanschaffen vraag ik je dit per mail te bevestigen. Voor diegenen die het boek per post willen ontvangen verzoek ik dit in diezelfde mail aan te geven.

Als ´opwarmertje´ alvast een aantal tekstfragmenten uit een van de hoofdstukken. Het is fietsdag 26. Het doel, Santiago, is in zicht. We starten die morgen in Carrión de los Condes, precies halverwege de Spaanse hoogvlakte, de oneindige meseta, die zich uitstrekt van Burgos tot León.

Dorp langs de Camino

 

Stalag 2010 in León – Big City Blues

dag 26: woensdag 19 mei 2010, Carrión de los Condes – León, 101,48 km.

 

Als pelgrim ben je min of meer een openbare figuur, in de verte verwant aan de dorpsgek. Misschien is het een erfenis uit de tijden dat pelgrims sterk op de plaatselijke bevolking waren aangewezen. Duizend jaar trekken zij al over de Camino, maar nog steeds is de nadering van een pelgrim een gebeurtenis in deze afgelegen gehuchten. In Ligonde, waar Karel V en Philips II nog hebben overnacht op hun tocht naar de Apostel, hoor ik, lang voordat ik de eerste huizen bereikt heb, een kinderstem: ‘Llega un peregrino!’

 

(Herman Vuijsje, Pelgrim zonder God)

 

Nog voor negen uur rijden we Carrión de los Condes uit. Stralend zonnig weer. In de loop van de dag zal de temperatuur oplopen tot dertig graden. Bij het vertrek is het echter nog fris, maar de fleece trui kan al na een half uur uit.

De Spaanse meseta is saai. Maar het woord ‘saai’ doet de streek groot onrecht. Het ontbreekt er weliswaar aan exuberante natuur en evenmin zijn er imposante bergen te zien. Ja, heel in de verte, de aaneenschakeling van de besneeuwde toppen van de Cordillera Cantábrica. Maar in een ander opzicht is het kale landschap indrukwekkend. Het moet de ruimte zijn. Het grenzeloze. Het onmetelijke. Dit oneindige landschap met nauwelijks begroeiing werpt je volledig terug op jezelf.

 

[…]

 

Onze route loopt nagenoeg de hele dag evenwijdig aan het pad van de lopers. Nog niet zo lang geleden is deze looproute met veel Europees geld aangelegd. Immers: de Camino behoort tot het Europees cultureel erfgoed. De escorterende jonge bomenaanplant moet over een aantal jaren voor schaduw gaan zorgen. Dat zal straks letterlijk een verademing zijn voor de zomerse pelgrim. Sommige wandelaars hebben het nu al zwaar. Ze strompelen. Mankepoten. Kreupelen. Maar er zijn er ook die stevig doorstappen. Alsof ze pas vijf minuten geleden gestart zijn. Ik vind het opvallend dat veel relatief nog jonge vrouwen sola de Camino afleggen.

En dan is er ineens die Californiër uit Sausolito, vlakbij San Francisco. Hij komt me zwaaiend tegemoet lopen en vraagt of we geen Amerikaanse langs het pad hebben zien zitten? Ergens. Een paar kilometer terug. Het is me niet opgevallen. De vrouw die hij bedoelt, moet met loopproblemen te kampen hebben. En ze heeft volgens hem ook nog eens geen cellphone bij zich. En dat voor een Amerikaanse! Haar zus zou ver vooruit lopen. Mét cellphone. Of we haar dan willen waarschuwen als we haar voorbij fietsen. Beloofd. Nog voor ik weer op de pedalen stap zeg ik hem zwaar te benijden vanwege zijn home aan de Pacific. Sausolito. Jaren terug reed ik er vanuit San Francisco over de Golden Gate Bridge naar toe. Ik vraag waarom hij zijn aards paradijs verlaten heeft. I like the road, man! That’s why.

Een paar kilometers lang houd ik nauwgezet het Caminopad in de gaten. Maar oude baardige mannen, een groep Fransen, een Braziliaan, en twee jonge meiden met strohoed kunnen die Amerikaanse mét cellphone niet zijn. Sommigen halen de schouders op, omdat ze mijn Engels niet helemaal volgen. Hoe het nu verder moet met de gestrande Amerikaanse, weet ik ook niet. Maar het bizarre is, dat ik nog nooit een Amerikaan of Amerikaanse ontmoet heb zonder cellphone. Kortom: ik zal haar niet treffen. En vervolg licht gefrustreerd mijn eigen weg.

Later op de dag komen we bij de nadering van León oude bekenden tegen: onze IJslanders. Bij het binnenrijden van Mansilla de las Molinas, een historisch vestingstadje aan de Río Esla, is er ineens die blik van herkenning, als de blonde Björg Árnadóttir me op haar mountainbike op de laatste helling voor het dorp voorbij fietst. Niet aan hitte gewend – ondanks die spugende vulkaan – staan ze er met zijn vieren ’s zomers gekleed op: naveltruitjes en korte broeken. Even bijpraten, voordat onze wegen zich weer van elkaar scheiden.

Verder gaat het weer. Op weg naar de oneindigheid. Bloedheet is het geworden. Nog een geluk dat we niet tegen een bult omhoog hoeven te trappen. Het landschap is in zijn eenvoud fascinerend. Vlak hoogland. De factor Tijd lijkt niet meer te bestaan. Alleen het moment telt. De rode aarde kraakt en krimpt. Jong, iel gras en minuscule donkerrode bloemen zover het oog reikt. De door het leem van de meseta heen slingerende arroyos snakken nu al naar water, en de zomer moet nog beginnen.

We stoppen in El Burgo Ranero voor een fotosessie. En een slok water.

 

[…]

 

Kathedraal Leon

 

León komt in zicht. Eerder dan gedacht zijn we er. Met een vaart van 37 km per uur maak ik de lange afdaling naar de stad. Slechts een paar minuten volgen we een pad langs de Río Bernesga, hier een tot kanaal verkrachte rivier. We draaien León in, een typisch Spaanse stad met ook hier brede boulevards. Naar het centrum. Waar we opnieuw Gaudí tegen komen als we zijn bijna middeleeuws aandoende gotische Casa de Bottines voorbij fietsen. Het Officina de Turismo levert twee adressen van albergues. Het dichtstbijzijnde dan maar, de Albergue van Santa Maria de Carbajal, behorend tot het Monasterio de las Benedictinas. Aan de Plaza de Santa Maria del Camino. Kan het mooier? Het zal een vergissing blijken, deze nonnenalbergue.

Het is een drukte van jewelste op de binnenplaats. Overal pelgrims. Zittend. Liggend. Pratend. Voor zich uit starend. Ik vraag door schade en schande wijs geworden naar een kamer voor twee personen. Ja, die is er, beweert een half analfabete bejaarde oproepkracht. Met twee bedden, dos camas, check ik nog een keer. Sí, sí!  Maar het wel de laatste, zegt hij. Want alles zit vol. En de prijs voor een nacht mag je zelf bepalen. Royaal dumpt Peter 20 euri in de gleufdoos die hem wordt aangereikt door een medewerkster van de administratie. Het ontbijt is inbegrepen. Pelgrimeren hoeft niet duur te zijn, denk je. Snel de bagage afladen dan maar. En een douche. We kunnen ons geluk niet op, een kamer voor twee in een grote albergue. Sint Jacob zij geprezen.

                                     

Opnieuw erin gestonken! Mijn vloek moet tot aan de hemelpoort te horen zijn geweest. De tweepersoons kamer blijkt Stalag 2010 waar minstens honderd suf gelopen wandelaars en fietsers, slaven van de Camino, in dubbeldeks stapelbedden worden opgehokt voor de nacht. We beschikken deze keer beide over een hemelbed, hoog op de dubbeldekkers. Maar die 20 euri zijn er 19 te veel. Terug naar de administratie beneden op de binnenplaats. Want we hebben geen slaapzakken bij ons, en dekens worden in Stalag 2010 niet uit voorraad geleverd. De señora verwijst me weer naar onze behulpzame oude misleider. Die dekens, dat moet geen probleem zijn, bezweert hij. Santiago is zijn getuige! Hij zal ze nog voor acht uur persoonlijk in het ernaast gelegen klooster onder de zusters Benedictinessen vandaan trekken en op onze bedden leggen. Straks als we terug komen uit de stad zullen ze er liggen! Niet, dus! En als ik bij terugkeer uit de stad op zoek ga naar die Oude Luis blijkt hij onvindbaar. Blijkbaar geen nachtdienst vandaag.

Een geluk bij een ongeluk om deze nacht niet onder een klamme paardendeken te hoeven liggen, want het is bloedheet in Stalag 2010. Bovendeks nog heter dan benedendeks. En wij liggen bovendeks. Je kunt het uitleggen alsof Santiago toch nog een beetje op mijn hand is. Maar vertrouwen doe ik hem niet meer.

Na een snelle douche de stad in. Want om 21.30 uur is het nachtappèl. Dan sluiten de beheerders, in dit geval de Benedictinessen van Santa Maria del Carbajal, Stalag 2010 hermetisch van de boze buitenwereld af. Als we dat tijdstip nog te vroeg vinden om naar bed te gaan, bieden de nonnen je de mogelijkheid tot deelname aan de pelgrimszegening. La hospitalidad es una característica esencial en la espiritualidad benedictina, la que nuestros padres en el seguimiento de Cristo, copiaron de las páginas de la Sagrada Escritura, propageert deze albergue de peregrinos, midden in het hart van León.

 

León. Voormalige koningsstad van Castilië. Die grandeur heeft de stad nog steeds. Zeker in het centrum rondom de kathedraal. We staan ervoor, opnieuw in bewondering. Het rechthoekige Plaza ligt half in de schaduw, half in het verblindend witte zonlicht. De imposante kathedraal Santa María de León, of de la Regla zoals ze ook wel genoemd word, overheerst het plein. Een symfonie van licht en steen wordt wel eens gezegd, en dat is ook zo. Van buiten niet erg Spaans, meer Frans. Amiens of Reims. Maar van binnen is er geen woord Frans bij. Daar is het pure Spaanse passie: rood, goud, geel, warme lichte kleuren. Hoge gewelven. Indrukwekkend.

De stad van 150.000 inwoners maakt zich op voor de dagelijkse paseo. Van zeven tot tien ’s avonds behoort de stad, net als overal elders in Spanje, aan de burgers. Jong en oud. En dat is te zien. Voetballende jongetjes voor de kathedraal. Giechelende meiden. Opvallend goed en modern gekleed. Trotse jonge moeders paraderen met hun baby´s in de kinderwagens. Oma´s die ook hun zondagse kleding hebben aangetrokken, en hopen op een Spaanse vert galant. We ploffen neer op een van de vele terrassen. Pinchos, tapas dus, en een gevuld glas. Geen rioja deze keer, maar gewoon een caña. Koel bier.

Vanaf het terras hebben we zicht op de helderwitte kathedraal. Een strakke azuurblauwe lucht daarboven. Een fraaier uitzicht kan bijna niet. Alle fysieke schoonheid van León vertoont zich hier op de catwalk van het plein. Strak in het vel. Lentebruin. Jong. Tacones Lejanos. High Heels – in plaats van Verre Hakken, zoals de eigenlijke filmtitel vertaald zou moeten worden – om het maar eens met de Spaanse cineast Pedro Almodóvar in het Engels te zeggen. Een niet ophoudende parade van het aantrekkelijkste vlees dat de stad te bieden heeft.

Maar misschien ben ik nog wel meer geïntrigeerd door de twee oude heren die, vanaf hun plek in de schaduw, leunend tegen een of ander toeristisch informatieplateau, in volledige zwijgzaamheid het gekrioel op het plein zwijgend gadeslaan. Een komisch duo dat bij toerbeurt wisselt van positie, een nieuw perspectief bij hun observaties van die tsunami aan chicas guapas. Zonder een spier te vertrekken. Een fantastische pantomime act. Hoogwaardig straattheater.

 

Na een eenvoudig menu del día hebben we nog net een half uur tijd om een glas rioja te drinken op het plein van het bijna dorpse Plaza de Santa Maria del Camino, vlak tegenover de ingang van Stalag 2010. Huizen die gestut worden door houten palen en op die manier curieuze arcaden vormen. Aan de andere kant de Romaanse ‘dorpskerk’. Grote granieten klinkers plaveien het plein. Langzaam sluipt de schemering dichterbij. Het uur van de wolf. Er wordt gepraat, gedronken, genikst. Dit is het mooiste moment van de dag. Mijn tweede glas rioja is één minuut voor half tien verdwenen. Nóg een glas zou beter zijn, maar het leven van een pelgrim gaat niet over rozen. Ik moet me melden bij Moeder Overste. Om precies half tien zijn we binnen. Oef! Moeder Overste staat al klaar om ons de dagelijkse completen te laten beleven. Samen met een grote groep andere pelgrims. La presencia es masiva en el rezo de las Completas. De completen, dus.

 

[…]

 

De groep devote pelgrims, onder wie Peter en ik, begeeft zich schuifelend naar het voorgeborchte van de kapel. Moeder Overste heft een sereen gezang aan. Aan het einde van het lied loeit Peter het Allelujah! uit volle borst mee. Moeder overste uiteraard uit twee. Daarna volgen er meer gezangen. Hoewel Moeder Overste aan dit Babylonische gezelschap pelgrims tracht uit te leggen op welke pagina het te zingen lied te vinden is, slaagt nog geen tien procent er in haar aanwijzingen met succes te volgen. Geen nood. Doen alsof je de tekst uit het hoofd kent levert je ook credits op voor het hiernamaals. Aan het einde van het inzingen gaat de deur naar de kapel open, het Domus Dei zoals boven de ingang staat. Het Huis van God. Sesam! Twee rijen nonnen zitten in slagorde in de koorbanken. In het zwart. De zwartgekapte hoofden blijven nederig gebogen de gezangen in volle overgave meezingen. Soms worden de gezangen onderbroken door stichtelijke woorden van een van hen. Waarna aan het einde Moeder Overste haar pelgrimszegen uitspreekt over de verzamelde pelgrims. La “benidición del peregrino” y unas palabras de Madre Abadesa los anima a reemprender el Camino en la próxima jornada siguiendo las huellas de quien es Camino, Verdad y Vida, Nuestro Señor Jesucristo. Om gesterkt je Camino te kunnen vervolgen. Ze heeft haar best gedaan. En zal in volle tevredenheid verantwoording af kunnen leggen aan de hemelpoort. Straks, aan het einde van haar eigen levens-Odyssee.   

 

In Stalag 2010 is het aardedonker als we er naar binnen sluipen. De meeste pelgrims hebben de pelgrimszegen niet afgewacht. Liggen al op een oor. Of draaien zich om. Snurken. Ik moet uitkijken niet over de stapels rugzakken te vallen. Maar mijn oog went snel aan het duister. Nog voordat we de stad in gingen, heb ik uit voorzorg een stoel naast mijn dubbeldekker geschoven. Zodat ik nu een opstapje heb om in het donker op de bovenverdieping te komen. Dat komt nu van pas. Op de tast vind ik mijn Jakobsladder. Mijn bedgenoot van beneden knort enigszins verstoord als hij mij in het bovenbed hoort woelen. Met wat improvisatie rommel ik wat met mijn kleren met als doel er een soort kussen van te fabriceren. Maar slapen? Meer dan een uur lig ik wakker. Mijn doosje Ohropax, 12 Stück Ohrschutz gegen Lärm, heb ik niet durven opzoeken in de donkere stapel fietstassen en rugzakken. Het zit diep verborgen in mijn toilettas. Ergens. Er naar zoeken in deze barak zou de hel en verdoemenis nog ondraaglijker maken voor mij.

Het is bloedheet in de barak. Overdag zweten, en ’s nachts ook nog eens. Maar misschien moet ik het anders bekijken. Ik mag me gelukkig prijzen dat die Oude Luis zich niet aan zijn woord gehouden heeft om dekens onder Moeder Overste vandaan te trekken. Hier onder de beloofde vlooiendekens liggen, dat zou waarschijnlijk de verstikkingsdood tot gevolg hebben gehad. Peter heeft blijkbaar minder last van deze infernale hitte. Zijn lichte gesnurk doet me sterk denken aan het geluid van een wat slecht afgestelde airco. Met enige fantasie zou je kunnen denken dat dit aangenaam snorrende geluid verkoeling brengt. Maar dan moet je fantasie wel op de maximale stand staan afgesteld.

 

 

Korte metten met de nonnen

Eindelijk is dan het zover! Mijn boek over mijn fietstocht, de Camino naar Santiago de Compostela, van 24 april tot en met 29 mei 2010, is af. En het gaat gedrukt worden. Voorlopig in eigen beheer bij F&N Uitgevers te Amsterdam. Ik het volledige manuscript vooraf laten lezen en beoordelen door een voormalig uitgeversredacteur van uitgeverij De Bezige Bij. Hij vindt het absoluut publicabel.

De verschijningsdatum ligt in de tweede helft van januari 2011.

Kaarsrechte wegen op de Spaanse Hoogvlakte, de Meseta

 

Het boek On The Road – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela is niet alleen een verhaal geworden over de periode van de meer dan vijf weken – waarvan 31 dagen om in Santiago de Compostela te arriveren – die ik met fietscompañero Peter Mommers onderweg was. Het boek bevat tevens een lange intro waarin ik in ga op de drijfveren die me tot de fietstocht hebben aangezet. Daarnaast breng ik een periode van bijna een heel jaar, zijnde het hele voorbereidingstraject, in kaart. En ten slotte ga ik aan het einde dieper in op datgene wat de Camino me uiteindelijk gebracht heeft.

Voor de meer technisch en praktisch geïnteresseerde lezer bestaan de laatste hoofdstukken vooral uit data: de kosten, zowel vooraf als tijdens het fietsen, en per dag in kaart gebracht, fietsgegevens over afstanden, gemiddelde snelheden en andere gegevens die uit de fiets-GPS waren af te lezen, een overzicht van alle plekken waar een stempel in mijn credencial geplaatst werd, de lijst van logeeradressen inclusief de kosten die daaraan verbonden waren, en ga zo maar door.

 

Het is vooral het verhaal van een ervaring die diepe indruk op me gemaakt heeft. Over barre weersomstandigheden, fysieke ongemakken, abominabele onderkomens, maar ook over fantastische ontmoetingen, onvergetelijke hotels, hallucinerende landschappen en zomerse temperaturen. Een verhaal over diepe dalen en hoge toppen.

De Franse Bourgogne in de lente: een koolzaadfeest

 

Het boek (groot formaat paperback, 15 x 23 cm.) telt bijna 300 pagina’s, waarvan 20 pagina’s met foto’s in full colour. De prijs bedraagt € 22,95. Om er bij voorbaat zeker van te zijn dat ik de minimaal te drukken oplage van 50 exemplaren door belangstellenden kan laten afnemen, verzoek ik je een voorintekening te plaatsen. Een eventuele verzending per post zal te zijner tijd een klein bedrag aan extra porto kosten.

Wie het boek wil aanschaffen vraag ik dit per mail te bevestigen. Diegenen die het boek per post willen ontvangen verzoek ik dit in diezelfde mail aan te geven.

Burgos, een centrale plek op de Camino naar Santiago de Compostela

 

Gisteravond een nieuw doek ‘afgemaakt’. Heftig, en luchtig tegelijk.

Let the Great World Spin (acryl op doek; 100x100)

Het doek is gebaseerd op hetboek van Colum McCann (in het Nederlands: Laat de aarde draaien). Het boek is een lyrische roman over New York en zijn inwoners. Op de achtergrond speelt de stunt van de Franse koorddanser Philippe Petit een grote rol in het geheel. Op een ochtend van een zonnige zomerdag in 1974 rent, danst en springt hij op en neer tussen de Twin Towers die dan bijna klaar zijn. De ultieme performance. Het zal nooit meer kunnen. De geschiedenis lost alles op. Letterlijk. In het doek verkruimelen de North en de South Tower al onder Petits dansende voeten. A Space Odyssey.

In oktober 2010, ruim vier maanden nadat ik was teruggekeerd uit Santiago de Compostela besloot ik om, naast het boek dat ik tijdens de zomermaanden begonnen was te schrijven, er ook een reeks schilderijen aan toe te voegen. Het geheel, boek en schilderijen, moest, zo stond me voor ogen, een soort Gesammtkunstwerk worden. De fietstocht, begonnen op 24 april 2010 in Grubbenvorst, samen met Peter als compañero, eindigde op 24 mei op het Praza do Obradoiro, het reusachtige plein voor de nóg reusachtiger kathedraal van Santiago. Vijf dagen later vlogen we vanuit Porto terug naar huis. En kwam er een einde aan de Camino die ruim vijf weken duurde.

Omdat de echte Camino pas begint aan de voet van de Pyreneeën, hoewel er dan al bijna twee derde van de tocht op zit, markeerde ik Saint-Jean-Pied-de-Port als startpunt van mijn Camino op doek. Het moesten, in mijn beleving, schilderijen worden die lezen als een soort dagboek, niet voor wat betreft allerlei landschappen waar ik doorheen fietste, maar meer vanwege de ervaring. Hoe zwaar was het in regen en kou bergop te fietsen, of hoe eenzaam kon het zijn op de hoogvlakte van de Meseta? Hoe tref je het Europees erfgoed aan op die lange weg, en waarom lopen en fietsen al die mensen naar de ‘sterrenvelden’ in Galicië?

Saint-Jean-Pied-de-Port (acryl op doek; 90x90)

Ik begon met het uitzetten van de piketpaaltjes. De plekken die voor mij tijdens het fietsen een bijzondere betekenis hadden of kregen. Tien waren het er. Te beginnen bij Saint-Jean-Pied-de-Port. Om via Roncesvalles, Puente la Reina, Santo Domingo de la Calzada, Burgos, de Meseta, León, Cruz de Ferro en O Cebreiro te eindigen in Santiago de Compostela. Het zwaarste deel van de 2500 kilometer lange fietstocht zat als venijn in de staart in de verovering van de Pyreneeën en de calvariebergen van Cruz de Ferro en O Cebreiro.  De hel op aarde voor een niet echt doorgewinterde fietser. Het afzien moest af te zien zijn op het doek, evenals het bijna freewheelen op meditatieve gedachten op de oneindige, op een hoogte van bijna 900 meter gelegen Meseta. Het doel was de Weg. De Camino. En die stopte abrupt bij de granieten kathedraal van Sint Jacob.

Saint-Jean-Pied-de-Port (detail)

Ik besloot om, als verbindende element tussen de verschillende schilderijen, tot het aanbrengen van een bijna vijf centimeter blauwe rand met op verschillende plekken een wat voorzichtig zichtbare gele Jacobsschelp zoals die op de Camino worden gebruikt om pelgrims de weg te wijzen. Geel op blauw. Niet dat het een strakke omlijsting moest worden, want de rest van het schilderij diende op een natuurlijke wijze door te lopen in het blauw.

De korte dagboekelementen haalde ik uit mijn eigen manuscript ‘On the Road – een odyssee per fiets naar Santiago de Compostela’. Ik voegde ze bijna integraal als tekst in op het doek. Daarnaast bracht ik in elk schilderij een drietal kleine foto’s in die als een soort fotodagboek moesten dienen.

Niet alleen met verf is te schilderen. Dat was voor mij de reden om, naast de foto´s, er ook allerlei andere materialen in te verwerken: lood, papier, klei, vezels en steengruis van diverse steensoorten.

Roncesvalles (acryl op doek, 90×90)

 

Roncesvalles, detail

 

  

 

Op 24 april 2010 vertrok ik met een fietscompañero per fiets naar Santiago de Compostela. Aankomst 24 mei, na bijna 2500 kilometer fietsen. De Camino vanaf Saint-Jean-Pied-de-Port, aan de voet van de Pyreneeën tot Santiago heeft veel indruk op me gemaakt. Het wordt een serie van 10 schilderijen, elk over een markant punt op de route. Impressies. Beelden. Ervaringen. Letterlijk en figuurlijk hoogte- en dieptepunten. Het hier afgebeelde werk is deel 2 in de reeks: Roncesvalles. Een markante plek waar de legers van Karel de Grote te laat kwamen om de wanhopige Roland te redden van de dood. De strijd tussen de Moren (Islamieten) en Christenen leverde ook al in de Middeleeuwen een klein Armageddon op. Voor mij eveneens, want 28 kilometer bergop fietsen, de Col d’Ibañeta (1056 m.) over, bij regen en mist en een temperatuur van 2 graden, dat is ook bijna een doodsstrijd. Roncesvalles, ik heb het overleefd.

Roncesvalles (acryl op doek, 2010, 90x90)

 

Daarna ben ik verder gegaan met de ‘restyling’ van een doek uit de reeks Finis Terrae. De titel is gewijzigd en de afbeelding ook. De nieuwe titel, ‘Oh my God! Weare flying low. We are flying way too low!’ herhaalt de laatste woorden van flight attendant Amy Sweeny van vlucht AA 11 van Aimerican Airlines, op weg van Boston naar Los Angeles, twee minuten voordat de Boeing 767-223ER zich in de North Tower van het World Trade Center boort. Om 08.46 uur op 11 september 2001 gebeurt het onvoorstelbare.

Oh my God! We are flying low. We are flying way too low! (acryl op doek, 2010, 100x100)

Het houdt niet op. Na ‘Het Tjsetsjeense Labyrint’ in de reeks FINIS TERRAE heb ik gisteravond het volgende schilderij voltooid. Hier en daar nog wat afwerken, met name de zijkanten vanwege het 3D-formaat, maar dat zijn details. Het is opnieuw een heftig schilderij geworden.

Damals in Dresden: die bittere Tränen des Anselm Kiefer

Damals in Dresden: die bittere Tränen des Anselm Kiefer, refereert aan een van de historische misdaden tegen de menselijkheid: het bombardement van Dresden in de nacht van 13 op 14 februari 1945 door de luchtvloot van de RAF en de USAAF. Vanwege het gebruikte lood in het schilderij (de tranen / bommen die uit de lucht vallen en een van de kruisen) heb ik ook een link gemaakt met de omstreden Duitse kunstenaar Amselm Kiefer. Als geen ander heeft hij zich als kunstenaar in het verleden bezig gehouden met het bruine Duitse verleden. Verder klinkt ook de Duitse filmregisseur Rainer Werner Fasbinder door in de titel (Die bittere Tränen der Petra von Kant). Ook iemand die een fascinatie had met het nazi-verleden van zijn land. Golgotha aan de Elbe. Een waarschuwing.

Damals in Dresden: die bittere Tränen des Anselm Kiefer, detail

De afmeting van het schilderij bedraagt 120×100 cm.

Zie ook: www.gerardstaalsart.nl

Damals in Dresden: die bittere Tränen des Anselm Kiefer, detail

 

Donkere dagen. Goed schilderweer. Gisteravond de indrukwekkende documentaire gezien over de Duitse kunstenaar Anselm Kiefer. Voor mij de grootste kunstenaar van dit moment. Ook het zien van die beelden geeft inspiratie. Dadelijk dus weer aan de slag. Ondertussen werk ik gewoon op een paar fronten door.

In de reeks FINIS TERRAE heb ik HET TSJETSJEENSE LABYRINT geplaatst. Zie ook mijn website op www.gerardstaalsart.nl. Ik had het werk al een tijd nagenoeg af, het dateert uit 2008, maar na wat ultieme wijzigingen kan het in de openbaarheid komen.

De titel verwijst naar het gelijknamige boek van de Franse oorlogscorrespondente Anne Nivat. Ze beschrijft hierin het verschrikkelijke leed van de burgerbevolking, die beklemd zit tussen de wreedheid van de Russen en de willekeur van de Tsjetsjeense rebellenleiders en de wahabitische fundamentalisten. Voor de normale burger is leven in Tsjetsenie een zoektocht in een hallucinerend labyrint geworden.

Het Tsjetsjeense Labyrint (90x90)

 

Daarnaast werk ik verder aan de reeks ON THE ROAD. Een paar dagen geleden een begin gemaakt met het tweede doek in de reeks. Het zal de titel RONCESVALLES krijgen. De plek waar ik tijdens mijn Camino strandde in de regen, de kou en de mist, na bijna dertig kilometer bergop fietsen. Immers de Col d’Ibaneta moest beklommen worden. Een ware kruistocht. Golgotha.

Roncesvalles (90x90)

 

Op het ogenblik dat ik twee verschillende expositie heb lopen (in de Openbare Bibliotheek van Tegelen en in Galerie Hebben in Neer) schilder ik zelf stevig door. Naar de schildercursussen die ik tweemaal per week geef kun je onderhand wel stellen dat mijn dagen gedrenkt zijn in acryl.

Met de nieuwe reeks ON THE ROAD vordert het nog niet echt, maar het eerste doek (uit een serie van tien) onder de voorlopige titel ‘Saint-Jean-Pied-de-Port’ nadert zijn voltooiing. Op het doek (90×90) zijn de toppen van de Pyreneeën te zien, met sneeuw, regen en mist. De volgende dag zou ik eroverheen fietsen. Op de top van de Ibañeta (1057 m.) was de temperatuur rond het vriespunt. Een ijzige tocht.

Saint-Pierre-Pied-de-Port

In de reeks FIESTA GITANA heb ik ook weer een werk toegevoegd. Ik geef het de titel ‘Pequeño vals vienés’ naar een gedicht van de Spaanse dichter Federico Garcia Lorca, door de nationalisten van Franco vermoord tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Jaren later inspireerde zijn gedicht (opgenomen in de dichtbundel ‘Peta en Nueva York’) de Canadese zanger Leonard Cohen tot zijn ‘Take this waltz’.

Pequeño vals vienés

Este vals, este vals, este vals, de sí, de muerte y de coñac que moja su cola en el mar.

There’s a bar where the boys have stopped talking. They’ve sentenced to death by the blues.

Nu ik druk bezig ben voor mijn expositie in Galerie Hebben, ontdek ik in het atelier weer een aantal oude prenten uit de jaren dat ik werkte aan een serie Japanse prenten onder de gezamenlijke titel HEART OF ZEN. De basis ervan vormen steeds Japanse calligrafieën die ik met penselen op papier tekende, nadat ik dat eerst bewerkt had met allerlei inkten, zoals Oostindische inkten en inkten in de tinten goud, rood en blauw. Gemengde techniek op papier. Inmiddels zijn er een stuk of tien van verkocht.

De prenten die ik nu in passe-partout gezet heb zijn kleiner van formaat (20 x 20 cm) maar het uitgangspunt en de werkwijze zijn hetzelfde gebleven. Alle Japanse prenten dateren uit de periode 2003-2004.

Van 24 april t/m 29 mei 2010 maakte ik met compañero Peter een 2600 kilometer lange fietstocht naar Santiago de Compostela. Een verslag met foto’s ervan is te vinden op:

www.gerardstaals.blogspot.com

Cruz de Ferro

Binnenkort hier meer aanvullende details en foto’s.

Een paar dagen geleden compañero Peter onderstaande mail gestuurd om een stevige fietstocht af te spreken, in het kader van de voorgenomen duurtraining.

Vanmorgen 42,5 km gefietst: via Blerick – Tegelen – Steijl – Belfeld naar Reuver; en terug uiteraard. Wind tegen heen, in de rug op de terugweg. Fietsttijd 2,10 uur; rond de 20 gemiddeld dus.

Donderdag is wat mij betreft akkoord. Een mogelijk doel: de Sint Jacobuskapel in Roermond, is ongeveer 80 km heen en terug. Met een stevige Trappist op het Munsterplein, natuurlijk. Kijk vooraf ook maar eens op de site van de Broederschap St. Jacobus: http://www.broederschapheiligejacobus.nl

De kleine, maar indrukwekkende historische kapel van St.-Jacobus in de kathedraal dateert uit de 16e eeuw. In de kapel bevindt zich de grootste relikwie van de heilige apostel Jacobus buiten Spanje, namelijk een onderarm. Deze reliek is permanent tentoongesteld in een muurvitrine. De reliek is naast de ingang aan de marktzijde zodanig gesitueerd, dat hij bekeken en vereerd kan worden, ook wanneer de kathedraal gesloten is of er overdag diensten worden gehouden. De armreliek is zowel van binnen als van buiten te bewonderen, door middel van een glazen wandkast in de buitenmuur van de kerk.

Laat maar horen of je akkoord bent. Tijd spreken we nog af.

Hij is akkoord en het wordt 25 maart dat er gefietst gaat worden ter voorbereiding op de definitieve tocht waarvan de start voorzien is op 24 april. Het kon niet beter: stralend weer, en de temperatuur zal gaandeweg oplopen tot boven de twintig graden. We spreken af elkaar om tien uur ’s morgens te treffen aan de Maas in Blerick, bij herberg Sur Meuse die op dat tijdstip nog gesloten is. Maar goed ook, anders zou het een handig alibi zijn om aan het einde van de dag te zeggen dat we onze voorgenomen afstand (85 kilometer) helaas niet gehaald hebben. Om kwart voor tien zit ik al op een van de banken de Maasoever te genieten van de zon. Ik heb er dan al ruim zeven kilometer op zitten. Het water staat strak gespannen en weerkaatst de blauwe lucht. Een visser steekt zijn hengels in elkaar. Een oude man staat aan zijn hond te sjorren. Peter meldt zich vijf voor tien. Kort overleg. En dan op de trappers. Aan het einde van de dag zal de teller op 92,65 kilometer staan.

De route voert aanvankelijk langs de Maas. Dan de Zuiderbrug bij Venlo de Maas over, en vervolgens via Tegelen naar Kloosterdorp Steijl. Nu loopt de brede Maas diep verzonken in haar bedding aan mijn rechterhand mee. Belfeld en de stuw in de Maas. Dan Reuver. Stille straten. Soms een carillon. Een enkele scootmobiel die we moeten ontwijken. Geen hond die blaft. Wel wegwerkzaamheden. En de voortuinen moeten hun lentegroen nog ontwikkelen. Maar met deze temperatuur zal het snel exploderen.

Dan een onverhard pad langs de Maas. Aan de overzijde zicht op een van de Maasdorpen: Kessel. Een korte stop. En dan weer verder caramboleren over de harde kleisporen. Een levenloos veerpont schommelt nauwelijks zichtbaar in het Maaswater. Beesel. Een volgend lenteloom dorp. Dan Swalmen. We naderen Roermond. Rechts in de verte de toren van de Sint-Christoffel kathedraal. Een korte helling die me over de brede A73 voert. Een paar honderd meter naar links de nieuwe supersonische kooppaleizen van Praxis, Mediamarkt en andere superstores. Sinds kort gevestigd langs de nieuwe autoweg.

Roermond binnenrijden. Kwart voor twaalf. In feite is het doel van vandaag al bereikt, als je de reis terug meerekent. We rijden rechtstreeks naar de Sint-Christoffel kathedraal om de Jacobuskapel. Die blijkt pas vanaf 1 april (geen grap) ’s middags geopend, want de kleine kapel bevindt zich in de kathedraal zelf. Aan de achterzijde van de kerk loop ik de koster tegen het lijf. Hij sluit net af en hij zou graag voor ons nog eens open maken, hoewel het eigenlijk niet mag. Maar helaas heeft hij elders een ander karweitje te doen. We zullen Sint Jacobus dus niet zien vandaag. Hoewel? Onder de toegangsboog die naar de achterzijde van de kathedraal leidt is een beeltenis van Jacobus aangebracht. Het is behelpen, maar we doen het ermee vandaag.

Dan maar de vlakbij gelegen en zonovergoten markt op. De terrassen zijn in vol bedrijf. Waar fiets je anders voor? We nestelen ons in de zon. Lunchtijd. Het wordt een uitgebreid broodje tonijn. Met wit of bruin stokbrood?, vraagt de donkere poes. We bestellen wit. Maar krijgen bruin geleverd. En iets te drinken? De bierkaart is zeer beperkt. De keuze is dus snel gemaakt. Voor Peter een Heineken, ik een Gulpener Sjoes. Na vijf minuten komt de donkere poes terug. Helaas, beide frisdranken zijn niet voorradig. De keuze wordt dus nog beperkter. Uiteindelijk komen we terecht op de laatste nog leverbare bieren± voor Peter een Hoegaarden Wit, en voor mij een Heineken Oud Bruin. Het smaakt.

Weer de fiets op. Over de oude stenen brug naar de Faubourg Saint-Jacques, een van de oudste en meest pittoreske buurten van bisschopsstad Roermond. De zon spettert van Eetcafé Faubourg St. Jacques. Verder weer. Nog steeds de wind pal op kop. Zuidenwind. Naar Herten. Sinds een aantal jaren worden de oude en nieuwe huizen tegen de hoge waterstanden van de Maas beschermd door dijken en waterkeringen. Op een enkele plek rijden we omhoog naar een plateau dat zicht biedt op het water. Oude volgelopen grindgaten die tegenwoordig de waterrecreatie ten dienste staan. Er wordt ook op dit ogenblik al flink gesurft. Op andere plekken worden boten en caravans schoongewassen voor Pasen.

Doortrappen. Nu met de wind in de rug. In de verte glinsteren de drijvende woonhuizen van het luxe resort Marina Oolderhuuske. Helaas is het fietsveer nog niet in bedrijf. Dan maar terug naar Roermond. Voor de tweede maal rijden we de Voorstad Sint Jacob binnen. Nu van de andere kant. En wie staat ons daar op te wachten? Sint Jacobus zelf. Versteend tussen de braamstruiken. Maar dat heb ik pas in de gaten als ik tot zijn sokkel genaderd ben. Want Peter wil me wel op de foto hebben. Een lichte vloek, maar ik hoor dat onze Galicische vriend het me vergeeft. Ik slaag erin de gemene prikkels uit mijn broek te trekken.

Tegenover het beeld staat een informatiebord van de St. Jacobsweg, pelgrimsweg naar Santiago. Met kaarten en overzichten van de regionale en internationale pelgrimswegen die uiteindelijk leiden naar Santiago de Compostela.

De brede Maasbrug over. Het is even zoeken om weer het juiste pad te vinden. Maar na een paar extra kilometers zoeken lukt het ten slotte. Voor ons doemt de Willem Alexander Centrale van Buggenum op. Schone kolentechnologie met een groen hart, beweert eigenaar Nuon. Het suffe Roggel gunnen we nauwelijks een blik. Want onze zinnen zijn gezet op Helden. Daar zal een koel glas trappist op ons wachten. Maar ook daar hangt als het ware niet het zwaard van Damokles, maar het zwaard van de Heilige Jacobus boven ons. Café ’t  Bergske heeft geen vergunning om alcohol te schenken. En het hele centrum rondspiedend is er geen enkele horecagelegenheid te ontdekken die teken van leven vertoont. We kastijden ons met frisdrank. Maar die trappist moet en zal er komen vandaag. Die eed willen we gestand doen. Maar het is nog even doorbijten. Maasbree. We nemen geen risico en fietsen door. Om ten slotte neer te strijken op het brede terras van De Sevenwaeg in Sevenum. Daar laat ik me een flinke bokaal Grimbergen Dubbel inschenken. Peter houdt het op een stevig Up bier. De klus is bijna geklaard. Hoewel voor mij nog niet helemaal. Terwijl Peter na een paar minuten de thuishaven bereikt, maal ik de laatste zeven kilometers onder de wielen door. Thuis, tien voor half zes, wordt de balans opgemaakt: 92,65 kilometer. En dat was meer dan voorzien. Met dank aan de Heilige met het Zwaard. En de zon.

Ongemerkt zijn de ervaringen van New York, in 2008 en 2009, mijn schilderijen binnen geslopen. Na het drieluik Big Apple Gates gaat het gewoon door. Het zorgt ook voor een verandering in het kleurenpalet: meer gebrande sienna en gebrande omber. Sombere tinten die alles te maken hebben met de afgelopen jaren die werden gekenmerkt door de snelle ineenstorting van het financiële systeem, The Great Depression van de 21^e eeuw, zou je er als overkoepelende titel aan kunnen geven.

Maar daarnaast staat New York natuurlijk als geen andere stad ter wereld symbool voor een enorme veerkracht en vitaliteit. De energie die de stad nog altijd weet los te maken is ongekend. Pas als je er rond loopt kruipt het onder je huid. En ik probeer er mijn eigen draai aan te geven op mijn doeken.

Burned! (2010, acryl, 90×90)

Burned!, was een van de krantenkoppen van de New York Post in oktober 2008: het begin van de nieuwe Wall Street Crash. De ineenstorting van de dollar, de aandelenkoersen, de banken. De Great Depression van de 21^e eeuw die nog steeds woedt. Het schilderij is opgenomen in de reeks Finis Terrae.

Eternal Sunshine of a Spotless Mind (2010, acryl, 90×90)

Zwarte gaten in de ruimte maken plaats voor het licht van de zon. En als een astronaut gaat de fantasie van de geest op zoek naar het onbekende. Zonder ooit een vaste plek te vinden. Eindeloze reis. De titel verwijst naar de gelijknamige film van Michel Gondry uit 2004. Het schilderij is opgenomen in de reeks A Space Odyssey.

See You at Nine Eleven (2010, acryl, 90×90)

11 september 2001 staat bij iedereen die de aanslagen op de Twin Towers en de ineenstorting ervan heeft meegemaakt, op het netvlies gebrand. Misschien wel de meest traumatische ervaring ooit. Naast de totale verschrikking leverde het hallucinerende beelden die in real time tot ons kwamen. Het schilderij is opgenomen in de reeks Finis Terrae.

Harlem Blues (2010, acryl, 80×80)

In dit geval gaat het mij om een nieuw soort Blues: het langzaam wegdrukken van de arme zwarte bevolking uit Harlem. De huizen worden steeds duurder en worden in genomen door een nieuwe toplaag: de rijkere blanken, hispanics en zwarten. De zwarte bevolking is een minderheid aan het worden in het traditioneel zwarte Harlem. Het schilderij is opgenomen in de reeks Finis Terrae.

zie ook: wwwgerardstaalsart.nl

Leaving New York City: no more sleepless in Manhattan

In New York City, you walk out the door and you do not know what is going to happen. There’s such potential for poetry.

Sarah Jessica Parker, actor, co-producer, ‘Sex and the City’

Twee yellow cab drivers vechten om de lading. Onze lading in dit geval. Bekvechten, want de ene beschuldigt de andere van lijkenpikkerij. Want die komt toch net 32nd Street inrijden? Terwijl de ander al een tijd op zijn vracht staat te wachten voor Hotel Stanford. Ik zal het pleit moeten beslechten. Dat is gemakkelijk, want je rijdt je rolkoffer gewoon naar de achterklep van de cab die je wilt hebben. Dat is de taxi die er eerst stond. De lijkerpikker bindt snel in, stapt in zijn taxi en rijdt de straat uit. Een nieuwe vracht is in Midtown een kwestie van seconden. En tijd is geld.

De driver is deze keer een Indian American, uit India om precies te zijn. Geen Sikh, want zonder baard of tulband. Ook hij zegt trots te zijn op zijn vak en zijn taxi. Een bijna gloednieuwe, pas aangeschaft. Jarenlang heeft hij ervoor gespaard. Met zijn gezin woont hij al jaren in Queens. Hij wijst naar rechts, want we schieten snel op. Daar ergens staat zijn huis. Drie kids. Ze leven er rustig.

Maar hard werken is het wel. Zeven dagen in de week. Zeventig tot tachtig uur achter het stuur. Maar het is zijn hobben. Why worry? Om de paar jaar een keer op vakantie naar India, dat is het wel zo’n beetje als je het over zijn vrije tijd hebt. Familiebezoek, hoewel hij ook een broer heeft die in Canada woont. En een oom in Seattle die ook taxichauffeur is.

Zo glijden ongemerkt de verschillende Expressways onder ons door. Geen spoor van files. En binnen een half uur doemen de contouren van John F. Kennedy International Airport op. Grote billboards wijzen je de weg. Air Berlin passagiers dienen zich te melden in de gloednieuwe terminal 8. Het kan niet missen. En onze taxi driver tilt de koffers al uit de achterbak. Ik overhandig hem de 60 dollar voor de rit. Inclusief tip. Want de Indiër houdt zich keurig aan de basisprijs voor het traject Manhattan – Kennedy Airport: 45 dollar. Met de koers van dit moment komt dat op een totaalbedrag van 40 euri. Tien euri per persoon voor een traject van bijna 35 kilometer. Dat zal je in Amsterdam niet lukken.

Ondanks de lange rijen gaat het inchecken snel en efficiënt. Amerka verlaten gaat altijd sneller dan er binnenkomen. Dat geldt ook voor de hele rimram rondom de security. Het gebeurt mijns inziens met de Franse slag. Alsof ze een zucht van verlichting slaken dat alles weer goed afgelopen is met de passagiers tijdens hun verblijf in de Verenigde Staten.

Op die manier hou je wel veel, teveel tijd over voor bezoeken aan de tax free shops. Je laatste dollars kwijt raken is hier geen enkel probleem.

Verschillende soorten whiskey voor de buis aan het thuisfront. Wolf slaat nog een partij cosmetica van Estée Lauder in om de winter rimpelvrij te doorstaan. En zelf sla ik een minder consumptieve weg in met de aankoop van Barack Obama’s boek Dreams from my father. A Story of Race and Inheritance. Bijna 500 pagina´s over de ´pre/historie´ van de huidige president van de Vs, want al verschenen in 1995, en herzien in 2004. Volgens de achterflap is het one of the most powerful books of self/discovery ever read… en beautifully written, skillfully layered, and paced like a novel. Hier kom je de overtocht van New York naar Düsseldorf wel mee door.

In this lyrical, unsentimental, and compelling memoir, the son of a black African father and a white American mother searches for a workable meaning to his life as a black American. It begins in New York, where Barack Obama learns that his father – a figure he knows more as a myth than as a man – has been killed in a car incident. This sudden death inspires an emotional odyssey – first to a small town in Kansas, from which he retraces the migration of his mother´s family to Hawaï, and then to Kenya, where he meets the African side of his family, confronts the bitter thruth of his father´s life, and at last reconciles his divided inheritance.

Vlucht AB 3551 van Air Berlin vertrekt nagenoeg op de vastgestelde tijd: kwart over zes, aan het einde van de middag, een half uur later dan gepland. De skyline begint al een oranje gloed te krijgen als de Boeing 737 zich de lucht in klimt boven de Jamaica Bay en de omringende wetlands. Grijze contouren markeren nog de skyline van het wijkende Manhattan in de verte. Het vliegtuig zwenkt naar links. En de kustlijn van Long Island lost op in de stapeling van grijze wolken. De nacht zal snel naderen nu. Sleepless in Manhattan? Het lijkt over. Mister Bean vertoont alweer zijn kunsten op de uitgeklapte tv-schermpjes onder de bagagelockers. Waarom toch altijd van die domme films in het vliegtuig? Alles zoemt. De dunne dekens en de oogkleppen zijn al uitgdeeld. Maar slapen? Ik kan het nooit in een vliegtuig. Sleepless in Manhattan? Gewoon een doorwaakte nacht voor de boeg. Weliswaar een korte, maar toch. Om half negen in de ochtend zal de Boeing de wielen aan de grond zetten op Flughafen Düsseldorf. Met Duitse precisie.

Nadat we de koffers van de belt getrokken hebben drinken we nog een stevige mok Duitse koffie met Rianne en John. Daarna zullen onze wegen zich scheiden. Het afscheid is hartelijk. Snel zullen we contact opnemen. Maar eerst even naar het bedrijf bellen waar de de auto hebben gestald. De beloofde shutttlebus die ons zal afhalen is er snel. We halen de auto op bij Park-and-Travel van Q-Park, aan de rand van het vliegveld. Ook dat verloopt feilloos.

Hier is de dag net begonnen. New York is al weggezakt in de nacht. Maar ook in the city that never sleeps is dat niet gegarandeerd. De yellow cabs zullen af en aan blijven rijden over de brede avenues. En op Times Square is slapeloosheid tot norm verheven. Alleen in de Bronx, Brooklyn, in Harlem en Queens hebben de workers die paar uur overgave aan Morheus hard nodig. Want die hebben het hard nodig. Er moet weer geld verdiend worden om het hoofd boven water te houden. De Masters of the Universe die heersen in het kovenlandschap van Manhattan mogen dan wel een tik gekregen hebben bij de Krach van 2008, ze richten zich aan het einde van 2009 al weer op. De Grote Depressie voorbij. De bonussen lachen hen al weer toe.

Thuis aangekomen gaan meteen de koffers open. In het mijne ligt een briefje van de Transportation Security Administration. Het is duidelijk: mijn koffer is voordat hij het bagageruim in ging, opengemaakt en gecontroleerd op explosieven of ander verdacht spul. De paranoia van de VS is hoog. Waarschijnlijk heeft men de in de metalen houder opgeborgen injectienaalden aangezien voor gevaarlijk steekwapens of explosieve vloeistoffen. During the inspection, your bag and its contents may have been searched for prohibited items. At the completion of the inspection, the contents were returned to your bag. Dat is goed afgelopen, dus. Ik ben niet gearresteerd en voor verhoor opgesloten in een rommelig douanakantoor. We appreciate your understanding and cooperation. Oef!

Ik adem gewoon Hollandse lucht in. En ik zie de bekende dingen van thuis om me heen. Gemma zet koffie. Die donuts mis ik geen minuut. Nu nog sleepless de dag zien door te komen om aan de gevreesde jetlag te ontkomen. Gewoon het bioritme van een week geleden weer zien op te pakken. Dat moet lukken. Maar virtueel blijf ik nog een aantal dagen hangen in New York City. Er zijn beroerder plekken op aarde.