De Freedom Tower komt langzaam bovengronds op Ground Zero

…At the end of Ground Zero scene you see some workers, with rakes in their hands, looking for human remains. That was their job. Some stupid journalist asked me, were those actors? Not actors. Everything we shot was real.

Spike Lee, director, 25^th Hour

Op het allerlaatste moment besluiten we toch nog even een snelle maaltijd naar binnen te werken in de periferie van Chinatown. Het wordt een nondescipte tent die alles wat in de keuken wordt klaargestoomd op kleurige afbeeldingen achter het raam staat aangeprijsd. Een kind kan de was doen. Gewoon aanwijzen. Dat doen we dan ook. Een schreeuwerige, schelle stem zet tien minuten later de dampende schotels op tafel. Er wordt nog wat geschreeuwd, maar ook al gaat de kleine Chinese harder en harder schreeuwen, ze slaagt er niet onmiddellijk in om duidelijk te maken wat ze bedoelt. We willen nog wel wat drinken. En laat ze dat nou bedoelen. Yes, yes! Gewoon een diet coke. Binnen een half uur is het Chinese voedsel (noedels, veel groenten, alles goed gekruid) naar binnen gewerkt. En staan we weer buiten. Waar zojuist een grote witte takelwagen van de Empire Erectors uit de Bronx bezig is een gestrande Chrevrolet op te tillen.

Het centrum van de macht ligt in New York in en rondom het Civic Center. Niet alleen loop je daar ongewild tegen de protserige City Hall aan, maar naast al die protserige pseudo Europese ‘tempels’ is er gelukkig ook nog het uit 1913 stammende Woolworth Building, misschien wel de mooiste wolkenkrabber van New York. Vooral vanwege zijn bijna gotische gevelpartijen doet het 241 meter hoge gebouw bijna denken aan een Europese kathedraal. Ook vanmiddag schitteren de witte gevels in het licht van de lage zon.

De macht van Civic Center ligt ingeklemd tussen Broadway (west), Chinatown (noord), De Brooklyn Bridge en East River (oost) en het Financial District (zuid). Vanuit hier regeert multimiljardair Mike Bloomberg over ‘zijn’ stad. Als een verlicht despoot. Maar toch zo gewoon gebleven. Je kunt het met eigen ogen lezen op zijn site: Michael R. Bloomberg is the 108th Mayor of the City of New York. Born on February 14, 1942 in Boston and raised by middle-class parents in Medford, Massachusetts, he was taught at an early age the values of hard work and civic responsibility. He attended Johns Hopkins University, where he paid his tuition by taking loans and working as a parking lot attendant during the summer. After college, he went on to receive an MBA from Harvard Business School. In 1966, he was hired by Salomon Brothers to work on Wall Street. De biografie gaat vervolgens ronkend verder met alles wat hij voor de stad betekend heft. Om te eindigen met: Mayor Bloomberg is the father of two daughters, Emma and Georgina. Twee maanden na de terroristische aanvallen op het World Trade Center werd hij gekozen tot burgemeester van New York, als opvolger van Rudi Giuliani.

Het grijs van de City Hall en het Supreme Court lijken zich als een kameleon aangepast te hebben aan de grijze lucht daarboven. Voor duidelijke kleuren als zwart en wit zorgen de bruidsparen die uit het stadhuis de trappen afdalen. Een dikke pikzwarte neger in stemmig zwart kostuum met deftige hoge zwarte hoed heeft een kwartiertje of zo geleden zijn jawoord gegeven aan een minstens zo mollige negerin die opgeslokt lijkt door een uitbundige witte trouwjurk. En of de duvel er mee speelt: nu begint langzaam de zon door te breken. Toch nog een zonnige trouwdag. Er staat inmiddels al weer een nieuw koppel op de trappen. Tijd om richting Ground Zero te wandelen.

Ook deze keer lopen we bijna abusievelijk tegen Saint Paul’s Chapel aan. Een oase in het hectische New York. Ook al vanwege het bijna dromerige kerkhofje dat de kerk omringt. Sinds 1760 is heel Manhattan op de schop gegaan. Saint Paul’s Chapel niet. St. Pauls’s developed a reputation as Downtown’s most peacefull oasis – a role suddenly transformed by the collapse of the World Trade Center, directly across Church Street. Within a month of disaster, St. Paul’s had organized a massive relief effort. From October 2001 through June 2002, volunteers from all over the country provided recovery workers with food, cots and teddy bears, while chaplains offered comfort and moral support. Thousands of visitors to the Chapel turned its wrought-iron fence into un impromptu memorial covered with posters, flags, letters and more. Al voordat je naar binnen loopt heb je het verhaal gelezen. En het wonder ervaren. Want het is het enige gebouw in de directe omgeving van de Twin Towers dat geen schade geleden heeft na de ineenstorting ervan. Gods Hand? En stonden er daarom die eeuwenoude bomen om de hardste klappen op te vangen?

Herfstbladeren liggen op het nog groene gazon tussen de scheefgezakte grafzerken. Sommige ervan bemost of groenig uitgeslagen. Soms is de naam van degene die een meter diep begraven is, zelfs niet meer leesbaar. Die oase van rust is daarom bijna letterlijk op te vatten. De doden zijn onzichtbaar geworden. Zoals de New Yorkse auteur Paul Auster zijn hoofdpersonen vaak op laat lossen in de ruimte tussen de wolkenkrabbers van de city. Zoals in zijn New York Trilogy: City of Glass, Ghosts en The Locked Room uit het midden van de jaren ’80. En nu weer in zijn laatste roman Invisible. Ik loop de eeuwenoude St. Paul’s binnen. Het is er niet echt druk.

TO NEW YORK CITY AND ALL THE RESCUERS: KEEP YOUR SPIRITS UP… OKLAHOMA LOVES YOU!! Ik loop weer langs de tientallen foto’s, afscheidsbrieven, brandweer- en politiebadges uit alle windstreken van de Verenigde Staten, en uit de rest van de wereld. Stephen G. Siller FDNY – Danny Correa – Tommy Sullivan 40th Birthday – Melissa Renee Vincent 10/24/1972-9/11/2001 your radiant smile touched our lives with the beauty of your soul.  POLICIA DE PUERTO RICO – CAROLINE COUNTY DRUG TASK FORCE – METROPOLITAN POLICE DISTRICT OF COLUMBIA – FIRE SERVICES TORONTO – FEUERWEHR HAMBURG – HEALDSBURG, CA FIRE DEPT.

De gedenkboeken staan vol harten onder de riem. New York komt er weer bovenop. We zullen het nooit vergeten. De wereld hield even de adem in, maar leeft nu verder. De menselijke geest zal overwinnen. We denken nog alle dagen aan je. Ik kan het nog altijd niet geloven. Je was een held. NYFD duizend maal dank!

De hekken draaien open en grote vrachtwagens rijden naar buiten om nieuwe bouwmaterialen op te halen. De Mexicanen onder hun gele helmen steken hun duim in de lucht. Alles gaat goed. Via een brede loopbrug kom je vervolgens in het World Financial Center. Hier en daar heb je al zicht op de gigantische bouwput van Ground Zero. Maar het echte panorama ontvouwt zich pas voor je achter het hoge glas van de wintertuin. Nu de zon terug is worden de kranen honderdvoudig weerspiegeld in de glazen gevels van de weer helemaal gerenoveerde kantoortorens rondom de rampplek van 11 september. Toch vallen de vorderingen ten opzichte van vorig jaar mij tegen. Ook toen al begon men bovengronds te komen. Op dit ogenblik is er slechts hier en daar een stalen geraamte dat enkele tientallen meters boven de Hudson uitsteekt. In China zouden ze al honderd meter de hoogte in geklommen zijn. Hoe de nieuwe Freedom Tower van architect Daniel Libeskind eruit gaat zien, dat kun je op verschillende plekken op de omheining met eigen ogen zien. De toren zal een hoogte krijgen van 1776 voet (541 meter) wat het jaar 1776 symboliseert, het jaar waarin het Amerikaanse Congres de onafhankelijkheidsverklaring aannam. De hoogte tot het hoogste dak zal 415 meter bedragen. Op 27 april 2006 is de bouw van de funderingen officieel begonnen, de bouw zal naar verwachting worden afgerond in 2012 of 2013. Naast de Freedom Tower komen nog vijf andere kantoortorens waarvan er al één klaar is (WTC7). Als laatste zal er een herdenkingsmonument, REFLECTING ABSENCE, op het nieuwe WTC-complex verrijzen.

IN NEW YORK EN DOMWEG GELUKKIG, heet het boek van Jan Tromp dat hij in de vier jaar van zijn correspondentschap voor de Volkskrant schreef. Een van de hoofdstukken is gewijd aan de gevolgen van 9/11. “De aanslagen op het WTC hebben de staat, zo lijkt het, dieper gekwetst dan de straat. Op straat is het leven gewoon doorgegaan. Het is duurder geworden, misschien ook nog wat jachtiger. Maar niet per se schizofrener of traumatischer”, schrijft Tromp. “Niemand in New York zal niet in de taxi stappen omdat een Pakistaan of Arabier achter het stuur zit. Voor de meeste New Yorkers geldt dat met 11 september goed te leven valt. De cafés en restaurants zitten avond aan avond vol. De stad is trots op zijn veiligheid, op de nog steeds dalende misdaadcijfers. En er komt een jaar dat de Yankees dan wel de Mets weer eens de worldseries winnen”. Dat laatste gaat er dit jaar van komen: de New York Yankees gaan de worldseries winnen, dat staat voor elke New Yorker vast.

In een interview in Rolling Stone zei burgemeester Bloomberg dat zijn New Yorkers zich niet moeten laten ‘opfokken’ door dreiging voor nieuwe aanslagen. Roken is veel gevaarlijker, volgens de burgemeester, om maar te zwijgen van oversteken zonder eerst naar links en naar rechts te hebben gekeken.

Met verbazing en ongeloof sta ik weer de kijken naar de rampplek van toen. Zoals iedereen van mijn leeftijd feilloos weet waar hij was toen president John F. Kennedy in Dallas werd doodgeschoten, zo weet tegenwoordig iedereen waar hij was toen hij de berichten door kreeg dat er iets verschrikkelijks gebeurd was op Manhattan.

Ik zit in mijn kantoor op school te werken als een van de docenten door de openstaande deur iets naar binnen roept over aanslagen in New York. En dat het rechtstreeks op tv wordt uitgezonden. Ik spoed me naar de ruimte naast de bibliotheek waar een tv staat. Die staat al aan, en andere medewerkers kijken verbijsterd naar een van de Twin Towers. Die in brand staat. Die verbijstering zal niet veel later raken aan ongeloof en angst als een tweede vliegtuig zich te pletter vliegt op de andere toren. Met een gigantische vuurbal als gevolg. Ik kijk het even aan. En rijd dan naar huis. Waar Gemma de uitbraak van een Derde Wereldoorlog voorspelt nu ook nog eens aanslagen op het Pentagon en het Witte Huis gemeld worden. Die aanslag op de ambtswoning van president Bush blijkt gelukkig uit te blijven. Maar de hele wereld is in paniek.

Het gapende gat voor mij gaapt niet meer. Het is volgebouwd met betonnen constructies. De nieuwe ondergrondse WTC-wereld nadert zijn voltooiing. Mijn bewondering voor het bijna kinderlijke optimisme van de New Yorkers en de Amerikanen groeit. Het zal ze geen tweede keer overkomen. Pearl Harbour was destijds ver weg, maar in het hart van de staat getroffen worden, dat vraagt onmiddellijk om een harttransplantatie zonder weerga. De Freedom Tower, dus.

In het grote atrium van het luxe winkel- en kantoorcentrum World Financial Center wordt ondertussen alles in gereedheid gebracht voor een jazzconcert later op de dag. De stoelen staan klaar; de eerste fans zitten er al. Tonight Arts World Financial Center presents MONK at 92 – PIANO MARATHON 5.00-9.00 p.m. Winter Garden - BROOKFIELD Maar buiten is het aantrekkelijker. Even op de plaats rust. Dat kan uitstekend op een van de vele terrassen aan de North Cove, een kleine binnenhaven aan de Hudson die overgaat in de Battery Park City Esplanade, vlak achter het World Financial Center. Hoewel. Niet op alle terrassen: SEATING FOR FINANCIER PATRONS ONLY. Daar dus niet. Maar de zon gaat uitbundig tekeer. En we genieten van de flessen drank die we even van te voren hebben aangeschaft in een van de bars in het WFC. Beer voor John, diet coke voor mij. De ladies een watertje uit de Niagara Falls.