Good Morning, America! Good Morning, New York!

It´s all there to see on the streets of New York

Tim Robbins

New York is een mythische stad. Een moderne variant op Babylon of de verdwenen stadstaat Atlantis. New York is een metropool, in de meest letterlijke zin van het woord. Een universum. Een hologram, waarin alle facetten van de mondiale stad zijn terug te vinden. Alsof de wereld van Manhattan na het verdrijven van de autochtone Indianen een nieuwe start heeft willen maken. New York als de eigentijdse Ark van Noach waarin alle vormen van de menselijke soort worden opgenomen.

In deze stad word ik wakker. Na een slaap die de naam niet mag hebben. Zeven uur is het. Het eerste ochtendlicht komt van het flatscreen. Een meter of vijf van me vandaan. Het ABC News brengt me binnen een paar minuten terug in de werkelijkheid: GOOD MORNING, AMERICA! Nog voordat ik het scheerschuim over mijn kin heb uitgesmeerd ben ik weer helemaal bijgepraat. Balkenende, Wilders en Dick Scheringa zijn al aliens die hun dagen slijten op een ver continent. In de delta van de Rijn en de Maas. Hier leef ik voorlopig in een andere delta. Die tussen de Hudson en de East River.

Het National Deficit wordt inmiddels berekend op 1.400.000.000.000 dollar. Vervolgens de schijnwerper op de Swine Flu. In de hele U.S. zijn al 48 duizend gevallen geregistreerd; 600 doden, waarvan 130 kinderen onder de tien jaar. Het vaccinations program van de CDC ziet er indrukwekkend uit. En dan is er Afghanistan. Heel veel Afghanistan. Over Irak niks te melden. Afgeschreven oorlog. De camera zoomt vervolgens in op New York City, het kloppend hart van de wereld. Beelden uit het Yankee Stadium die een pak slaag uitdelen aan de Boston Red Sox. Een schietpartij in Harlem afgelopen nacht. Op de hoek van Lennox Avenue en 144th Street. Eén dode. Good Mourning, America! Good mourning, New York! Het nieuws wordt met enige regelmaat onderbroken door verkiezingsspots van Mike Bloomberg. In november hoopt hij herkozen te worden als mayor van de stad. Hij doet er alles aan.

Bloomberg spendeert recordbedrag aan herverkiezing

De burgemeester van New York, Michael Bloomberg, tast fors in de buidel om de kans op herverkiezing groter te maken. In zijn campagne voor de burgemeestersverkiezingen in New York op 3 november heeft Bloomberg volgens The New York Times al een slordige 85 miljoen dollar (circa 56 miljoen euro) uitgegeven.

De New York Times meldde onlangs dat als Bloomberg in het huidige tempo geld blijft uitgeven voor onder meer televisie- en radiospotjes, de campagne hem in totaal 110 tot 140 miljoen dollar gaat kosten. Ook voor twee eerdere burgemeestersverkiezingen trok Bloomberg forse bedragen uit. Volgens de krant kostten de drie campagnes hem in totaal zeker 250 miljoen dollar. Zijn vermogen dat hij voornamelijk verdiende in de media, wordt inmiddels geschat op 16 miljard dollar. Die 250 miljoen: peanuts!

Als ik de gang op loop om John en Rianne uit te nodigen voor het ontbijt gaat het brandalarm af. Rode lampen flikkeren. EXIT. Het geluid van de misthoorn roept beelden op van de zinkende Titanic. EXIT. Ik zie geen in hun slaap verraste hotelgasten de gang opstormen. Geen half ontblote one night stands. Geen paniek. En dan klinkt door de intercom de oproep om je niet ongerust te maken. Het betreft uitsluitend een test. Een brandalarm oefening. Weliswaar is de lift niet te gebruiken, maar: stay calm. Dat wordt dus acht verdiepingen trappen lopen naar beneden. In het trappenhuis hangen op elke etage hangen de brandslangen nog lusteloos op hun vertrouwde plek. EXIT. Good morning!

Het ontbijt komt me bekend voor. Broodjes, croissants, verschillende soorten donuts en cream cheese. Heel veel cream cheese. Gelukkig is de koffie redelijk. En een beker jus d’orange maakt het nog eens een stuk draaglijker. Gemma heeft uit de polderdelta een doos met cups aardbeienjam meegesleurd. Ik hou het gewoon op cream cheese. Iets wat als bij Marcel Proust het mémoire involontaire in gang kan zetten.

Ik heb City of glass van Paul Auster er nog eens op nagelezen. Broze stad (zoals het in de Nederlandse vertaling heet; waarom is me een raadsel) uit 1985 beschrijft al op pagina twee de stad als een anonieme en overrompelde betonwoestijn. Het eerste deel van zijn geslaagde New York Trilogie laat je onmiddellijk kennis maken met Quinn, het zoveelste alter ego van Auster. En met de stad. De stad die ondanks de anonimiteit waarin zijn hoofdpersoon kan wegvluchten - oplossen wilde ik bijna zeggen - uiteindelijk toch blijkt te fascineren.

New York was een onmetelijke ruimte, een labyrint met talloze gangen, en hoe ver hij ook liep, hoe goed hij buurten en straten ook leerde kennen, de stad gaf hem altijd het gevoel dat hij was verdwaald.

Dat gevoel begin ik in tegenstelling tot wat Auster schrijft, steeds minder te krijgen. En zeker op deze stralende, zonnige donderdagmorgen kan ik de weg naar de eerste halte bijna blindelings vinden. De 32nd Street uitlopend, sta je anderhalf huizenblok verder al voor de hoofdingang van het Empire State Building. De klok wijst negen uur. De zon schijnt. Good morning, New York!

De kaartjes zijn eergisteren al via internet en thuis gekocht en uitgeprint. Ook al betalen Gemma en ik twee dollar meer dan vorig jaar, met de goedkope dollar is het omgerekend in klinkende euro’s toch nog minder dan vorig jaar. Ook nu zijn we al een paar minuten na de opening om negen uur present. En ook nu weer kunnen we na een kort oponthoud omdat de tassen door de scan moeten, meteen doorlopen naar de lift. Op de 80^e even wisselen van lift, en hop! daar sta je al op het observation deck. Het is nauwelijks minder zonnig dan op 10 oktober 2008. New York City aan je voeten. Ik onderdruk de gedachte dat ik hier als Master of the Universe sta. Maar die tuimelde volgens Tom Wolfe al snel van zijn sokkel. Bonfire of the Vanities. Ik werp het vel van Sherman McCoy maar snel van me af. In de verte zie ik nog zijn dure appartement aan Park Avenue. Van voor de Val. En Wall Street waar hij zijn miljoenen verdiende. En helemaal aan de andere kant, uptown, de Bronx. In de verte, de plek des onheils. Voor Sherman McCoy. Niet voor mij. Laat ik genieten van het moment. Ik kan de zon in het water zien schijnen. Links dat van de East River. En rechts dat van de Hudson.

John en Rianne laten het moment op zich inwerken. Net als wij onder de indruk. Niet alleen de zon geeft energie. Ook het beeld. Het oerbos van monolieten op de landtong die Manhattan heet. Ogen te kort. Je draait je rondjes op het observation deck. En in je kop loop je over de Manhattan Bridge. En over de Brooklyn Bridge weer terug. Of je vaart voorbij het Statue of Liberty. Checkt in op Ellis Island. Net als destijds lange rijen wachtenden. Nu toeristen. Toen hongerige Ieren. Berooide Italianen. Verstekelingen, altijd Chinezen. En al die anderen die de halve wereld over reisden om hier aan land te gaan. Het Beloofde Land. Het land van de onbegrensde mogelijkheden. De Ieren zijn Mexicanen geworden. De Italianen komen uit Bagdad. En de Chinezen komen gewoon uit Vietnam.

In de langgerekte steenwoestijn vallen de groene longen des te meer op. De plaquette van Central Park. Achthonderd meter breed, vier kilometer lang. Aan de randen wat smallere stroken groen. Riverside Park aan de Hudson, uptown west. East River Park dat op zijn rug ligt onder de Williamsburg Bridge. En helemaal downtown Battery Park. Waar het destijds begon. Toen de gewiekste Hollanders de Indianen van Manhattan voor een grijpstuiver hun land afhandig maakten. Nog steeds wordt daar op amorele wijze geld verdiend. Beverhuiden zijn omgetoverd in het verdampende goud van waardeloze aandelen. De Wall Street Crash van 2008 maakt nog steeds zijn slachtoffers.

Verder kijken. Het kost geen moeite, deze ochtend. Brooklyn. Queens. De Bronx. Harlem. Vaag in de verte de uitgestrektheid van Staten Island. Of de ogenschijnlijke rust van New Jersey. En weer terug gaat je oog. Scant de Avenues. Fifth Avenue als de waterscheiding tussen Oost en West. De yellow cabs als verkleurde rode bloedlichaampjes in deze aorta. En Broadway dat bijna messcherp diagonaal van zuidoost naar noordwest loopt. Good morning, New York!

En ineens duik je de tijdmachine in. Ik word omsingeld door in orthodox zwart geklede families. Bleekgezichten. In Europa over de rand geduwd emigreren ze vanaf halverwege de 18^e eeuw naar het Beloofde Land. Amerika. Waar ze zich terugtrekken in besloten gemeenschappen op het platteland. De meesten overleven tegenwoordig in Pennsylvania, nog niet eens zo heel ver van New York. In heel Amerika zullen het er een kwart miljoen zijn. Diepgelovig, een hecht gezinsleven, agrarisch en bewust buiten het jachtige leven van al die booming nations. De Bijbel als richtlijn. De leerplichtwet aan hun laars. En met een eigen taal, het Pennssylvania-Duits. En inteelt wordt er niet beschouwd als een afwijking. Met alle gevolgen van dien. Ook al vanwege de gemiddeld grote gezinnen. Zoals de katholieken in Nederland halverwege de vorige eeuw.

Hier lopen ze rond, de Amish. Boven op het Empire State Building. Aliens. Zo worden ze gezien door de tientallen andere vroege bezoekers van het eerste uur. Of ze met paard en wagen, zoals ze gewoon zijn, de trip naar New York City gemaakt hebben, zou me verbazen. Het zal de bus wel geweest zijn. Want ook bij de Amish staat de wereld blijkbaar niet stil. Net als wij staan ze met grote ogen het wereldwonder een paar honderd meter naar beneden te overzien. Manhattan. Good Morning, New York!

Vanaf een jaar of zestien mogen Amish een paar maanden tot een paar jaar leven als de gemiddelde Amerikaan. Zo kunnen ze beter kiezen tussen het leven in de Amish gemeenschap en het leven in de ‘wereldse’ Amerikaanse maatschappij. Dit wordt rumspringa (Nederlands: in het rond springen, ronddollen) genoemd. Ze mogen altijd terugkeren naar de Amish gemeenschap, onder de voorwaarde dat ze dan ook hun hele leven Amish blijven. Op deze wijze kunnen de jongeren ervaren wat er in de rest van de maatschappij zoal te koop is en kan de keuze voor een leven als Amish bewust worden gemaakt. Zo’n 85 tot 90 procent kiest ervoor om zich na de rumspringa weer bij de Amish aan te sluiten en bijna allemaal houden zich daarna de rest van hun leven ook aan die keuze. Bij dit definitieve aansluiten worden de jongvolwassenen ook gedoopt en nemen hun vaste plaats in de gemeenschap in.

De jongeren die ik zie zijn zeker geen zestien. Ze hebben de rumspringa nog voor de boeg. Ik zou het wel weten. En kiezen voor de wereld die New York heet. Forget Pennsylvania!