Andalusië: tapas en manzanilla met Federico García Lorca 1
Buen día met corrida op het zomerterras van Paco in El Borge
Zaterdag. In het holst van de nacht is het, als de taxi voorrijdt. Drie uur zal het zijn. Zeker niet later. Donker. En zomerachtig zwoel. Je moet er wat voor over hebben om naar het hete Andalusië te hoppen. In augustus de hete hel van Europa.
Om Maurice niet op dit soort bizarre tijden uit zijn nest te jagen om ons naar de luchthaven in Düsseldorf te rijden, heb ik dit keer een particuliere taxichauffeur gecharterd: Theo Lichteveld uit Blerick. Nadat hij met pensioen gegaan is heeft hij zich op het vervoer van luchtpassagiers naar vliegvelden gestort. Kosten voor deze rit naar Düsseldorf: 45 euri. Op 19 augustus ’s avonds zal hij ons ook weer ophalen. Ik ben daarmee een stuk goedkoper uit dan de auto in een parkeergarage op Flughafen Düsseldorf te stallen. En het is nog relaxt ook.
Om zes uur zal de grote Airbus 330-300 van Air Berlin zich de lucht in hijsen. Tot de nok gevuld met 387, in opzichtige zomerse kledij gestoken reizigers. Half Duits, half Nederlands van origine. Met bestemming Málaga. Vluchtnummer AB 3424. Thuis heb ik al ingecheckt en een plaats gereserveerd, dus is het: gewoon afgeven van de bagage, en verder suf wachten op de dag en de vlucht. Met Wolf een kop slechte en te dure Duitse koffie gedronken in een van de vele restaurants. Ze zijn nog niet eens allemaal in bedrijf op dit onzalige uur. Maar we vinden er een. Met uitzicht op een gigantische panoramische fotowand van scheepvaart op de Rijn. En op de mythische Loreley, tussen Koblenz en Wiesbaden. Maar van een zingende nimf op de 132 meter hoge rots geen spoor. Zelfs de Duitse dichter Heinrich Heine kan haar niet oproepen op deze vroege ochtend. Ich weiß nicht was soll es bedeuten, daß ich so traurig bin. Zo´n lied past ook niet op deze dag. Want ik sta op het punt te vertrekken naar de passie en het vuur van de flamenco. De corrida. Andalusië. Het land van een heel andere dichter. Dat van Federico García Lorca. Hoewel het daar ook niet goed mee afliep.
En daar rij je dan van het luchthaventerrein in Málaga weg. Een spiksplinternieuwe Seat Ibiza onder je kont. Zeventien kilometer op de teller. De fabriekssticker zat tien minuten geleden nog op de voorruit. Een uur of tien is het, op deze zaterdagmorgen. En ik volg de autoweg langs de kust naar het oosten, richting Almería. In de baai rondom Malaga hangen dikke lagen damp. Een mist die uit het warme water van de Mediterráneo is opgestegen. En me nu het zicht belemmert op zowel de zee als het bergland aan mijn linkerzijde. Maar na Rincón de la Victoria heeft de zon definitief het gevecht gewonnen. De nevels zijn als sneeuw voor diezelfde zon verdwenen. Het belooft een hete dag te worden. Gelukkig draait de airco op volle toeren. Daar zullen we nog veel plezier aan beleven.
Alvorens de afslag naar Vélez Málaga te nemen draai ik eerst het megaparkeerterrein van winkelcentrum El Ingenio op. Bij hypermercado Eroski worden de eerste levensbehoeften ingeslagen. Wijn, bier, water, perziken, brood, serranoham, lamskoteletten en nog wat andere nuttige voedingswaren. Om het weekend door te komen. Nog geen half uur later zullen we daar de trapstraatjes mee omhoog zeulen. Net als met de rolkoffers. Bij een temperatuur die dan al tot 34 graden is opgelopen. Later op de middag zal de 40 graden grens gepasseerd worden. Maar dan liggen we met een gekoelde drank en in de schaduw uit te kijken over het dorp. Nu is het even anders. Het zweet loopt in brede zoute banen vanaf je kop over je rug je bilspleet in. En als ik bij Celina aanklop voor de sleutel van het huis ben ik zo nat als een dweil. Een hete dweil, dat dan weer wel.
Na jaren is ze nog steeds onverstaanbaar, maar haar brede lach en haar spontaniteit maken haar al een stuk minder Babylonisch. Wat ze wil zeggen is dat ze vanmorgen nog het hele huis schoongemaakt heeft. Ruik maar! Even nemen de dames elkaar de maat. Waarbij Celina haar wijde bloemetjesjurk bijna tot venusheuvelhoogte omhoog sjort om haar te dikke kuiten en dijen te laten zien. En daarmee is het een heel karwei om het werk op de campo vol te houden, beweert ze. Ik geloof haar op haar woord. Om het ongemak nog eens te onderstrepen slaat ze op haar culo. Inderdaad, die kont wordt met het jaar dikker. En zie het tafereel al voor me, waarbij ze kreunend en transpirerend de steile droge heuvels opklimt om de wijnstruiken te onderhouden die in de maand september de ingrediënten voor de pasas, de rozijnen, moeten leveren. De pasa wordt duur betaalt. In ieder geval op de vliegvelden waar ze in te dure verpakkingen voor de toerist te koop zijn.
Daar zit je dan. De klok geeft al vier uur aan. De zon heeft het dorp plat geslagen. De buitenthermometer geeft, in de schaduw, 42 graden aan. Binnen is het aanmerkelijk koeler. Slechts 30. In El Borge beweegt niks op dit uur. Als je goed luistert hoor je de sneeuwwitte huizen kraken. De laatste druppel vocht wordt uit de dikke muren geperst. En verdamp voordat hij het pand verlaten heeft. Ik lees Tommy Wieringa. Ik was nooit in Isfahan, een bundel reisverhalen. Over zijn Huis van Heimwee op het Kaapverdische Isla do Sal. Maar wij daarentegen zullen opnieuw een paar weken bivakkeren in het Casa García Lorca. Voor de vijfde keer, alweer. In verschillende seizoenen. Alleen de Andalusische winter hebben we vermeden.
Tegen een uur of half zeven is het alsof de natuur zich herstelt na een regenbui. Voorzichtig richt zich een sprietje groen op uit de vochtige grond. Nieuw leven. In dit geval een hond die blaft. Of een brommer die beneden in het dorp door een van de nauwe straatjes scheurt. Even later snerpt een zaagmachine de stilte doormidden. Het leven begint terug te keren in het Macondo van de Axarquia, zoals de streek hier heet. Een zuchtje wind beweegt de ritselende dorre bladeren van de hibiscus achter mij op het terras.
Tijdens de zomermaanden heeft Paco zijn verplaatst naar een open, beschaduwd buitenterras. Een eenvoudig buffet en wat tafels met stoelen. De keuken blijft voor een groot gedeelte actief in zijn nu gesloten bar, schuin tegenover. Alleen ’s morgens is die open, voor het ontbijt van de dorpsbewoners. De ontvangst is als gebruikelijk hartelijk. Met het glas bier dat ik bestel komt er gelijk een schotel koude tapas op tafel. Wolf houdt het nog even alcoholvrij. Cola met ijs. We wisselen wat familiale gegevens uit. Zijn oudste zus is in de keuken ingeruild voor de jongere. De twee jonge kinderen van de oudste blijken handenbinders, en dus is er geen tijd meer om de pollo assado of de rosada a la plancha te bereiden. Voor ons maakt het niet uit. Op dit uur stellen we ons tevreden met verschillende soorten tapas. Want Paco blijft bijschuiven. Zeker als ik mijn tweede caña laat aanrukken.
Ondertussen zit het terras aardig vol met dorpsoudsten die net als Paco zelf overigens van het stierenvechten zitten te genieten. Op tv natuurlijk, en live uit Algeciras. ’s Zomers wordt er elke zaterdagavond vanuit een andere plaats een rechtstreekse uitzending in beeld gebracht vanuit een Andalusische arena. Na de gebruikelijke openingsrituelen is het dan zover en kan de eerste toro het strijdperk betreden. De torero slijpt ondertussen nog zijn degen. En nauwelijks een half uur later is het zover, en wordt de eerste gesneefde zwarte massa kracht de arena uit gesleept. De mannen van El Borge laten tevreden nog een tinto de verano of gewoon een koud glas bier aanrukken. Als ik tegen half negen wil afrekenen slaat Paco me aan voor twee euri. Totaal. En met een knipoog. Een hartelijk welkom is immers onbetaalbaar. Viva España.
Omdat het plaatselijke restaurant El Bandolero vanwege het jaarlijkse zomerreces tot 26 augustus gesloten zal blijven is Wolf gedwongen om eigenhandig wat kippenpoten in te pan te braden. Met een eenvoudige spaghettischotel erbij, en – uiteraard – een fles donkerrode Albali erbij wordt het Casa García Lorca ingewijd voor deze zomervakantie. Hoewel het buiten nog nauwelijks afgekoeld is, kluiven we de Spaanse kippenpoten weg op het voorterras. Met uitzicht op het dorp beneden ons. Enkele zwerfkatten maken al omtrekkende bewegingen. Houden zich van de domme. Maar ik heb die krengen wel in de gaten. Ze kunnen de pest krijgen. Maar geen kippenpoot. Marius heeft ons gewaarschuwd: haal ze niet in huis, want je raakt ze niet meer kwijt. En bovendien zitten ze onder de vlooien.
Langzaam valt de avond over het dorp. De lantaarns schieten aan en verspreiden hun gelige licht over de witte gevels. De kerkklok aan mijn rechterhand verzaakt nooit in het aangeven van de hele en halve uren. Als een soort hartslag van het dorp. Dat ondertussen galmt van het lawaai dat opstijgt vanaf het terras bij Paco. Soms onderbroken door hoefgekletter en sputterende knalpotten van brommers. De jonge dorpsmeiden lopen in hun uitgaanstenue naar beneden. Ook in El Borge is het weekend begonnen.
