Om exact 12.00 uur ‘s middags parkeer ik mijn auto (gratis!) op een stil binnenhofje, vlak bij de brandweerkazerne, in de buurt van het Appeltheater. Een miezerige regen verwaait op golven van een stevige zeebries op mijn gezicht. Het was nog even doolhofrijden zonder tomtom over de glimmende tramrails. Malieveld, Kurhaus en Ministeries: ik heb het allemaal weer gezien vanachter de natte voorruit. Maar na een lange zwerftocht – veel verkeer doorstaan, het hele land van oost naar west doorkruist – is de uiteindelijke bestemming bereikt. Het Ithaka van deze dag heet Appeltheater.

 

De marathonvoorstelling begint om half twee. Maar de tocht heeft hongerig gemaakt. En, gelukkig, een vijftigtal meter voor het theater komt de eerste gastvrije Griek ons al tegemoet. Vanachter de toonbank van een cafetaria aan de Duinstraat. De al wat grijzig gekroesde baas reikt ons een pitabroodje met gyrosvlees aan. Ik zal de gehele verdere dag penetrante olie- en knoflookdampen over de omheining van mijn tanden naar buiten laten stromen.

Om 13.00 uur zijn we binnen. We zijn lang niet de eerste. Het Appeltheater is gevestigd in een voormalige paardentramremise. En als je goed rond kijkt is dat nog duidelijk te zien. De kassa staat vlak bij de vroegere toegangspoort. Zwartgeverfde scherpe ijzeren punten steken als dolken omhoog: daar werden de hengsels van de openslaande poorten in opgehangen destijds. Het voorgeborgte van de grote theaterzaal is ingericht als bar, café en restaurant in één. Veel hout. In bonte kleuren.

Het publiek bestaat voor de ene helft uit vers op de Odyssee geprepareerde gymnasiasten, en voor de andere helft uit niet meer werkende (pré)-pensionado’s. Dertigers en veertigers, het werkende deel der natie, ontbreekt bijna volledig. Wie kan zich immers tijdens kantoortijd vrijmaken voor toneel dat al om half twee begint? Geld moet er verdiend worden! Oorlog gevoerd! Sport bedreven! Ik voel me op dit ogenblik alsof ik in het oog van de tornado zit. Stilte voor de storm? Een adempauze van de zeegod Poseidon (Jules Terlingen)? Wie zal het zeggen? Tijd om een hernieuwde kennismaking met Odysseus (Hugo Maerten).

 

Om half twee gaat met donderend geweld de marathon van start: Poseidon spuwt hel en verdoemenis uit over de held uit Ithaka. De proloog speelt zich af in Sparta, midden op de Griekse Peloponnesos. Daar waar het allemaal begon. Helena, het loeder dat zich door Paris naar Troje liet voeren. Gedonder in de glazen. Oorlog. Bloed. Verkrachting. Brandschatting. Tien jaar vocht hij daar, de held Odysseus.

 Telemachos (David Geysen), het jaren wachten op zijn afwezige vader en koning Odysseus, is zelf maar op zoek gegaan naar zijn verwekker. Maar al snel leert hij in wat voor wespennest hij terecht gekomen is. List en bedrog, liefde en haat, oorlog en geweld: in die wereld is hij terecht gekomen. Hij zal er nooit meer aan kunnen ontsnappen.

 

De marathon is opgedeeld in zes delen, van elk een uur ongeveer. Elk deel wordt gevolgd door een pauze van een half uur. Even op adem komen. Tijd voor een slok. Of voor een korte wandeling buiten. Waar de frisse zoute zeewind je bij de les houdt. En om half zeven staat er een volledige maaltijd op het programma. Eenvoudige militaire overlevingskost met gebraden kippenboutjes, gegrilde worstjes, rijst en verschillende soorten groenten. We drinken er een glas rode wijn. Geen Griekse retsina, maar gewoon Franse.

 

Na Sparta zijn we in deel twee op Aia, het eiland van de geile toverkol Kirke (Judih Linssen). Samen met de naar Griekenland terug kerende vechtjassen onder leiding van Odysseus. Een jaar lang bedrijft uitzinnig de liefde met de held van Troje. Het zal hem duur te staan komen. Jaren na zijn thuiskomst zal de zoon (Telegonos) die het product zal zijn van dit overspel hem van zijn leven beroven.

Zijn vechtmaten vervelen zich intussen te pletter en hoereren maar wat in de rondte. Eigenlijk wil de hele crew liever naar huis. Maar niet nadat onze held op aanraden van het wijf een bezoek heeft gebracht aan de onderwereld, de Hades. Deel drie is een grauwe wereld als een vochtige, donkere kelder zonder enig daglicht. De blinde ziener Teresias zal Odysseus daar laten weten dat zijn thuiskomst aanstaande is, ondanks het hevige verzet van de zeegod Poseidon.

 

Het meest hilarische deel is deel vier. Terwijl Odysseus al zeven jaar lang, na de zoveelste storm doorstaan te hebben (terwijl al zijn manschappen verdronken) op het eiland Ogygia verblijft, komen de goden bij elkaar op de Olympos. Het lijkt wel het kabinet van een bananenrepubliek. Hoewel? Het zou ook de bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad kunnen zijn. Of een debat met Geert Wilders in de Tweede Kamer.

Niets menselijks is de Griekse goden vreemd. Alle list en bedrog, dom- en ijdelheden, blaaskakerij en nitwitterigheid is er in zijn gestripte vorm te zien. De voorzitter, oppergod en Pavarotti look-a-like Zeus, gespeeld door regisseur Aus Greidanus, laat op zich wachten, waardoor de opening van de vergadering aardig vertraagd wordt. Les vedettes se font attendre. Ik heb dan onder andere al kennis gemaakt met Aphrodite (Marguerite de Brauw), de godin van de liefde, die me als een domme, krolse sekspoes wel erg veel doet denken aan een blonde uitvoering van Georgina Verbaan. En met de zelfingenomenheid van de eveneens strak geblondeerde Apollo (Hubert Fermin), een kloon van de mix Karl Lagerfeld en de Duitse schlagerzanger Heino.

 

Met een gevulde maag ga ik eens goed zitten voor deel vijf. Odysseus is daar in zijn blote kont aangespoeld op Scheria, het eiland van de Faiaken. Nausikaä, de dellerige dochter van koning Alkinoös (eveneens gespeeld door Margerite de Brauw), heeft hem ontdekt en meegesleept naar het paleis van heer vader. Met haar lange geblondeerde manen tracht ze de held van Troje voor de zoveelste keer aan het wankelen te krijgen. Ondertussen speelt Jules Terlingen als Echeneos de Geert Wilders van de Oudheid. Het waarschuwt voor het vreemde, allochtone gespuis dat er alleen maar op uit is om onze nationale gevulde ruiven leeg te vreten. Gelukkig zal dat niet de reden zijn, waardoor Odysseus uiteindelijk toch het gastvrije eiland vaarwel zal zeggen. De drang naar huis blijkt sterker.

 

Eindelijk ben ik aan land op Ithaka. Het slot, deel zes. De paleiszaal baadt in bloed. Her en der ligt er een hakbijl of een Griekse machete. Alle honderd vrijers van Penelope (Geert de Jong) zijn inmiddels gruwelijk aan hun eind gekomen. Dood en verderf is er gezaaid door de vechtmachine Odysseus. Ze zullen weten dat de held terug is uit Troje. Na twintig jaar. En nu begint zijn zoon Telemachos ook al als twee druppels water op zijn verwekker te lijken. Eigenhandig knoopt hij een twaalftal dienstmeiden op. Snollen die het in zijn ogen hebben aangelegd met de op geld en liefde beluste vrijers van zijn moeder. Eind goed al goed?

Dat is te veel gezegd?

Natuurlijk, Penelope en Odysseus zijn weer bij elkaar. Maar de hernieuwde liefde is moeizaam. Er is immers te veel gebeurd. En het einde van het drama is nog niet in zicht. Want opnieuw zal Poseidon hem van zijn domestieke hengsels rukken, en opnieuw de zee op drijven. Voor jarenlang. En goed zal het uiteindelijk niet met hem, Odysseus, aflopen. Het lot. Poseidons ultieme wraak. Die wordt aangekondigd door beide-benen-op-de-grond van Eurykleia, weergaloos gespeeld door Sacha Bulthuis. Maar zo ver zal deze marathon niet meer gaan. Het zit erop. Kwart over tien in de avond. Een koude bries blaast over het Scheveningse strand richting residentie. Daar wordt vanavond de nieuwe liberale stadskoning voorgedragen: Jozias van Aartsen. De koning is dood, leve de koning!

 

 

De foto’s zijn allemaal gemaakt door LEO VAN VELZEN.

Voor meer info: zie ook de website van het TONEELGROEP DE APPEL (klik op de gele tekst)