Sinds eind september ben ik bezig met een nieuwe reeks schilderijen. Ik noem de reeks FINIS TERRAE. De schilderijen beelden sinistere plekken in de wereldgeschiedenis af. Tegenwoordig zijn het vaak toeristische trekpleisters geworden. Zo verworden deze schilderijen tot morbide, gefotoshopte ansichtkaarten. Maar die kaarten dienen ook om een heldere boodschap tegen geweld en oorlog over te brengen. De boodschap ligt er niet dik bovenop, als je mijn schilderijen bekijkt. Slechts kleine details en aanduidingen verwijzen naar de sinistere gebeurtenissen. Ik probeer het schilderij voldoende dreiging mee te geven, zodat het niet alleen op dat ene specifieke drama betrekking heeft, maar een universeler boodschap uitstraalt. 

LOVE FROM NYC-WTC (100X160)

LOVE FROM NYC-WTC

Het schilderij is een tweeluik. Elk paneel is 80×100 cm groot. Ze vormen uitdrukkelijk één geheel. De titel verwijst naar de aanslagen op de Twin Towers in New York, op elf september 2001. De donkere vormen in de vuurzee markeren de laatste resten van de verkruimelde wolkenkrabbers.

LOVE FROM NYC-WTC (detail)

LAST POST FROM FLANDERS FIELDS De Eerste Wereldoorlog. Shell shock in de modderige Vlaamse loopgraven. Passendale. Ieper. Zinloos als elke oorlog. In dit tweeluik heb ik stukken van foto’s verwerkt die ik gemaakt heb tijdens de literaire marathon van ‘Mijn Kleine Oorlog’ van Louis Paul Boon in Etterbeek (april 2007). En gras. En oude Belgische postzegels. Last Post.

LITTLE BOY FROM ENOLA GAY (100X160)

LITTLE BOY FROM ENOLA GAY (detail)

 LITTLE BOY FROM ENOLA GAY De abstractie verwijst naar de verwoestingen van de atoombom op Hiroshima, 6 augustus 1945. Gebouwen smelten weg onder de verzengende hitte. In het schilderij zijn bladeren verwerkt van de ginkgo, de enige boom die in de vuurzee wist te overleven. De bom werd ‘Little Boy’ genoemd en werd afgeworpen uit de ‘Enola Gay’.

LAST POST FROM FLANDERS FIELDS (100×160)

Op dit ogenblik ben ik aan het vierde tweeluik bezig. De voorlopige werktitel is GOOD MORNING, AGENT ORANGE. Het zal duidelijk zijn dat dit schilderij alles van doen heeft met het beruchte chemische wapen (een ontbladeringsmiddel) dat door de Amerikanen werd ingezet in de Vietnamoorlog. Die oorlog valt eigenlijk uiteen in twee delen: de Franse Oorlog (1946-1957) en de Amerikaanse Oorlog (1957-1975). Alles bij elkaar heeft die oorlog dus een jaar of dertig geduurd. Ik concentreer me op het Amerikaanse deel.

LAST POST FROM FLANDERS FILEDS (detail)

En in een keer loop je weer door de Calle de las Huertas. De avond is duidelijk in aantocht, maar het is nog geen tapas-tijd. Alle eet- en drinketablissementen hebben zich weer opgepoetst en zijn klaar voor de lange avond. Weerstand bieden aan de vele uitnodigende tabernas is een zinloze strijd. Café Elhecho neemt ons op als een oude vriend. De glazen rioja zijn groot en donker. Volgens een stamgast is het un agradable establecimiento donde puedes comer pero también tomar un buen café a cualquier hora. Eten en drinken. Geen uitgebreide kaart, maar de tapas zijn eenvoudig en smakelijk, zo te zien. Maar we houden het bij de rioja, waar de serveerster nog wat bakjes gemengd notenvoer bij zet. David Bisbal zingt nog maar eens zijn aanstekelijke Bulería!  En daarna het indringende Ángel de la noche: 

Solo 

Perdido en la noche

Abracando sueños a un café

Se quiebra el aire de anhelos perdidos

Het lied slaat vele ankers los. Maar het kan ook aan de rioja liggen. En aan de holle maag. Maar Bisbal weet je week te maken. Luister naar het slot:

Solos tú y yo  

En la noche oscura

Solos tú y yo

En la noche oscura

Maar helemaal donker is het nog niet als ik weer de drempel overstap, naar buiten. Toch maar even terug naar het hotel. Even een snelle opfrisbeurt. En dan weer terug de stad in. Voor het galgenmaal, want morgenvroeg staat de Boeing 737 weer klaar om je naar het noorden te brengen. Waar de temperaturen rond het vriespunt schommelen, als je de onheilspellende berichten moet geloven. Terug de warme colmena in van Madrid.

De vertrouwde plek in Madrid i Catedral lijkt voor ons gereserveerd. In een minuut is de tafel afgeruimd en voor ons opnieuw gedekt. Het is iets minder druk dan gisteravond, maar het warme restaurant, met veel gepolitoerd hout en spiegels, weet waar we zin in hebben. We gaan door met waarmee we opgehouden zijn vanmidden. Een stevige fles rioja, dus. En daarna wordt de tafel in bezit genomen door schotels met gambas en andere voorgerechten. De honger is stevig, en de porties vlees idem dito. Solomillo en chuleto, nu kun je van honger niet meer omkomen, deze avond in Madrid. Mag het dan een aanslag op de maag zijn, een aanslag op de portemonnee is het zeker niet. Dat geldt eigenlijk overal in Madrid. Geen Amsterdamse, Parijse of Londense prijzen. No nonsense maaltijden. Weliswaar niet voor subtiele magen, maar smakelijk. En dat is het belangrijkste.

Omdat het de laatste avond van ons verblijf is, nog even een laatste blik op het verlaten Plaza Mayor. Zelfs op de terrassen zit op dit uur nog nauwelijks publiek. Verdwaalde wandelaars, in het gelige schijnsel van de gietijzeren lantarens, reflecteren op de bedauwde klinkers van het majestueuze plein. Zacht gegons in de colmena. De laatste foto’s worden geflitst. Voor de eeuwigheid vastgelegd.

Hoewel de nacht kort zal zijn, vervallen we wederom in een oude gewoonte. Hijsen ons op een van de barkrukken in Madrid i Catedral. Lijkt mijn gezicht in de spiegel wat bleker of is dat maar schijn? Daar moet een nieuw glas rioja wat aan kunnen doen. En het lijkt nog te lukken ook. Want een half uur later is dat bleke waas verdwenen. Heeft plaats gemaakt voor een ander waas. Sluierbewolking op ooghoogte in Madrid. Om middernacht. Om vier uur zal de taxi voorrijden. Om half zeven zullen we wegvliegen van Barajas. De Madrid al Cielo…

Het leven is een loterij met El Gordo en El Niño

Bij de lotenverkoopsters van een van de vele Loterías de Navidad, de Kersttombola’s, is het drukker. Bijna alle Spanjaarden doen een gooi naar de hoofdprijs die in de miljoenen euro’s kan lopen. Hay Lotería de ‘

En als je pech hebt kun je altijd nog meedoen op 5 januari. El Niño heet deze herkansing en is de tweede grootste loterij. Deze loterij wordt georganiseerd door het dagblad en is genoemd naar de vers geboren Jezus in de kribbe.

Terug naar de werkelijkheid. Want de honger begint te knagen. Op weg naar ons hotel lopen we in de weldadige armen van een van de vele, strategisch opgestelde restaurants van het Museo del Jamón. Het zit stampvol op de bovenetage. Geen wonder: Spanjaarden eten niet hun trommeltje brood leeg op een suffig kantoor, maar duiken de stad in en verorberen daar een uitgebreide warme maaltijd, inclusief een flinke stoot rioja.

Het menu del dia is hier te krijgen voor 8,60 euro. Daarvoor krijg je een partij grote schotels (voor-, hoofd- en nagerecht), inclusief een consumptie en een mandje brood. Geen minimale, calvinistische porties, maar degelijke katholieke vleesbouten. Waar maak je dit nog mee? Hier, midden in Madrid.

Na een korte pitsstop in Hostel Astoria lopen we via de Paseo del Prado, het Plaza de Cibeles en de Puerta de Alcala naar het Parque del Buen Retiro. In vroegere tijden vonden hier, net als op het Plaza Mayor, stierengevechten plaats. En ook, vanwege de grote waterpartijen, werden er hele zeeslagen geleverd. Hofbals, theatervoorstellingen, het was er allemaal. Tegenwoordig is het park teruggegeven aan de bevolking van Madrid. Die er in de weekenden en op feestdagen massaal van gebruik maakt.

Helaas begint inmiddels wat bewolking binnen te drijven. In tegenstelling tot zondagmiddag is het nu ongelooflijk rustig in het park. Verdwaalde wandelaars, een enkele jogger. Meer niet. Twee dagen eerder hebben we al een gedeelte ‘gedaan’, vandaag dus de rest. We lopen nog wel voorbij de grote Estanque, maar pleziervaart blijft deze middag achterwege. De wandeling gaat verder richting Palacio de Velázquez dat in 18887 werd gebouwd naar aanleiding van een expositie over de mijnbouw. Het is een fraaie creatie van Ricardo Velázquez Bosco in baksteen, glas en ijzer, met veel bont geglazuurde azulejos.

Even verderop verscholen in het groen ligt het Palacio de Cristal, eveneens van Bosco. Deze gigantische serre van glas en ijzer werd in hetzelfde jaar 1887 gebouwd vanwege een tentoonstelling van exotische planten uit de Filippijnen. OP dit ogenblik is het glaspaleis door de Amerikaanse kunstenaar Andy Goldworthy volgepropt met dennenstammen. En las entras de árbol, heet het kunstwerk, dat in samenwerking met het Museo Nacional de Arte Reina Sofía hier nog tot 3 januari 2008 opgestapeld ligt. Op een paneel hangt een uitgebreide verklaring van het object. Dat is wel nodig ook. Duidelijk is dat de houtstapel is aangevoerd uit de bossen ten noorden van Madrid, tot 80 kilometer ver. De diepere betekenis ontgaat me. Ik houdt het dus gewoon op een stapel hout die ligt te drogen in een fantastisch glaspaleis.

Het Palacio de Cristal ligt aan de rand van een prachtige grote vijver, met erg typische moerasbomen, waarschijnlijk destijds aangevoerd uit de Filippijnen. Fonteinen, watervallen en gevallen bladeren maken er een romantisch herfsttafereel van.

Vetvlekken in het damast van het Palacio Real

Het Plaza de España is nog rustig op dit vroege uur. Maar niet veel later zullen de eerste wagonladingen Japanners worden gelost. Alleen de politie te paard is op dit ogenblik opvallend aanwezig. Voor het geval dat. Want ook dit is een van Madrids hot spots voor zakkenrollers. Hoog op zijn witte troon gezeten zit onbewogen de keizer van de Spaanse literatuur, Miguel de Cervantes Saavedra. Zeg maar: Cervantes. Voor hem, voor het rechthoekige waterbassin, rijden zijn geesteskinderen Don Quichot en Sancho Panza. De eerste hoog te paard, de andere op een doorzakkende ezel. El ingenioso hidalgo Don Quixote de

De wandeling vanaf het Plaza de España naar het Palacio Real is niet al te ver. Tussen het gebladerte door zie je het al liggen, in een lichte ochtendnevel. En beschenen door een flauwe zon. Het goud en grijs van het kolossale paleis steken fraai af tegen het groen van de Jardines Sabatini. Om elf uur wordt het paleis toegankelijk verklaard voor het publiek. In verband met de opruimwerkzaamheden naar aanleiding van het staatsdiner van gisteravond is dat meer dan een uur later dan gebruikelijk. Er heeft zich dan ook al een lange rij gevormd voor de kassa. Gelukkig lost die na elf uur snel op, want alle sluizen worden open gezet om het publiek naar binnen te loodsen. Voor mij is er dan nog een leeftijdskorting die meer dan 50 procent reductie oplevert op de normale toegangsprijs van acht euro.

Op de plaats waar vroeger een Arabische vesting, het Alcázar, stond begon Philips II met de bouw van het huidige Palacio Real. Even daarvoor had hij Madrid uitgeroepen tot hoofdstad van Spanje. Maar ook Philips’Alcázar hield het niet lang uit: met Kerstmis 1734 brandde het bijna volledig af. Zijn opvolgers gaven opdracht tot het bouwen van een nieuw, en nog groter paleis, geïnspireerd op het Louvre en de ontwerpen van de Italiaan Bernini.

Het Palacio Real is een gesloten vierkant, een fort zou je kunnen zeggen. Vier vleugels opgetrokken uit de witte kalksteen van Colmenar (Andalusië) en graniet uit de meer nabij gelegen Sierra de Guadarrama. Van binnen is het een aaneenschakeling van uitbundig gedecoreerde zalen en zaaltjes. Je verdrinkt er zowat in overdaad. Alles glimt en is of lijkt van goud. Tot en met de plafonds (fresco’s) is alles vertierlantijnd. Tientallen internationaal beroemde, maar vooral Italiaanse kunstenaars hebben er wel voor gezorgd dat het Spaanse koningshuis zich de koning te rijk voelde.

Het paleis leent zich uitstekend om de ontwikkeling van de verschillende kunsstijlen een aantal eeuwen lang te volgen. Empire wisselt af met Rococo. En portretten van Goya wedijveren met Chinees porselein of 16^e eeuwse Brusselse gobelins.

In de grote eetsalon (de gala-dinerzaal) heeft gisteravond een staatsbanket plaats gevonden. De bijna twintig meter lange ovalen tafel is net afgeruimd. Vetvlekken van uit een porseleinen soepbord gemorst bouillon of een omgevallen juskom markeren in het witte damast het staatsbacchanaal van gisteren. Het tafelkleed lijkt me niet te passen in een normale wasmachine. Maar misschien gebeurt het wel met de hand door illegale, in het zuiden van Spanje aangespoelde Noord Afrikanen.

Door al die zalen lopen, het is een opgave. Vooral omdat het druk is deze ochtend. De vorige keer toen ik hier rondliep leek het paleis alleen voor mij geopend te zijn. Nu is het anders. En dat verhoogt de circulatiesnelheid. Als in een diavoorstelling schuiven al die fraaie zalen langs je: de Sala de Alabarderos (de zaal van de hellebardiers), de Salón de Columnas (de zuilenzaal), de hofkapel, de Sala de

Uiteindelijk beland je in de troonzaal, de Salón del Trono. Twee stevige en dik beklede stoelen op een verhoging. Of de huidige koning Juan Carlos hier nog ooit belangrijke staatsdecreten ondertekent, is me niet bekend. Maar het pluche zit volgens mij niet gemakkelijk. En voor je het weet sta je dan weer buiten, althans in de bedrijfswinkel van het Palacio Real. Waar de gebruikelijke souvenir bric-à-brac tegen meestal te hoge prijzen te koop wordt aangeboden.

Even langs Columbus en dan naar het Bernabeu

Dan maar naar de tegenover gelegen Almudena-kathedraal, de Nuestra Señora de

Na zo’n enerverende ochtend komt uiteindelijk toch weer de honger opzetten. Lunchtijd nadert. En we zijn op onze wandeling via de San Francisco al diep doorgedrongen in Madrids meest volkse wijk,

Omdat we nog gebruik kunnen maken van de rode bus van Madrid Visión en het laten indalen van het ingenomen voedsel ook zittend op het open dakterras van de toeristische bus geen enkel probleem oplevert, rijden we mee tot aan het Plaza de Colón. Niet alleen vanwege de hoog op een sokkel oprijzende Columbus, maar ook vanwege de vier machtige bewerkte steenblokken van Joaquín Vaquero Turcios die de herinnering aan de Spaanse ontdekkingsreizen levend moeten houden. De monolietachtige blokken staan onwrikbaar opgesteld in de Jardines de Descubrimiento, en zijn als waren het Egytische zuilen diep gegraveerd met afbeeldingen en teksten die verwijzen naar de Spaanse verovering van het Zuid Amerikaanse werelddeel. Ook onder het Plaza de Colón zijn in de ondergrondse passage de reizen van Columbus in de jaren 1492 en 1493 uitgetekend in de wand. Met las tres carabelas, of met de Pinta. Of met de Niña. Spanje, een wereldrijk. En dat is het nog steeds, zeker linguïstisch gezien.

We stappen over op de blauwe lijn van Madid Visión. Die brengt je in een minuut of tien naar het Estadio Santiago Bernabeu, het stadion van Real Madrid. Honderdduizend toeschouwers kunnen er een zitplaats vinden. Omdat het al zes uur is, en bezichtiging maar tot zeven uur mag duren (voor 15 euro), laten we het bezoek aan de grasmat aan ons voorbij gaan. Andere ruimten zijn wel toegankelijk, zoals het restaurant en natuurlijk de winkel. Ruud Vannisselrooij en Wesley Schneider zijn er honderdvoudig in miniatuuruitvoering te koop. Maar ook slapen in een pyama van de koninklijke behoort voor een euro of twintig tot de mogelijkheden. Voor de boys thuis schaffen we toch maar enige geautoriseerde cadeautjes aan. In ieder geval een grote vlag van Real Madrid voor Lucien, onze nog enige praktiserende voetbalzoon. Als we de winkel uitstappen, begint het snel donker te worden. En als we weer op het balkon van de rode Madrid Visión zitten, kleurt de avondlucht fantastisch rood. Als het ruimteschip uit Close Encounters of the Third Kind hangen blauwgrijze wolken met een oranje rand boven de zwarte contouren van het Bernabeu Stadion.

Even na achten, het is inmiddels bijna donker geworden, zijn we terug in het hostel. Even de enerverende dag van ons afspoelen, voordat we opnieuw – hongerig – afdalen naar de Carretera San Jeronimo.

Weinig zin meer om een half uur aandachtig te zoeken naar het meest geschikte restaurant. Want het smakelijke eten ligt op nog geen honderd meter van ons verwijderd, in Madrid i Catedral. Met enige moeite vinden we een tafel. De ober begroet ons al als oude bekenden. En noteert consciëntieus mijn wensen: berenjenas rellenas de champiñon y queso feta vooraf en als hoofdgerecht cordero asado en su jugo, een ongelooflijk bout vlees zal blijken als hij op tafel wordt gezet. Gemma houdt het op een groot bord met gegrilde gambas vooraf en zwaardvis, spada, als pièce de résistance. Ook John en Rianne laten zich culinair in de watten leggen. Nagerecht, een flesje rioja. En nog wat afzakkers na afloop. Voor 85 euro alles bij elkaar. Onhollandse prijzen. Maar het belangrijkste is, dat alles uitstekend is bereid. Even na middernacht terug in Hostel Astoria. Gelukkig is er een lift.

Zakkenrollers in de schaduw van een uitklapbare Lenin

Maar nog is het niet zover. Het desayuno vraagt nog alle aandacht. Successievelijk werken we de cafeterías aan de Plaza de Canalejas af. Een sloot café con leche en een pas stevige, van de olie druipende tostadas jamón. Beton storten, dus. Zodat je trillingsvrij de dag door kun komen. We stappen om een uur of half elf op bij de halte Puerta del Sol.

Ruta 1 (althans het gedeelte dat we in eerste instantie afleggen) voert langs de beroemde Madrileense musea (Thyssen, Prado, Reina Sofía), de Botanische Tuin, het Parque del Buen Retiro, de Puerta de Alcala, het Plaza Colón, het Plaza de Cibeles. Dan rijdt de rode Madrid Visión door de majestueuze Gran Vía, en via het het Plaza de España en het Teatro Real naar het Palacio Real. Vanaf het open balkon van de dubbeldekker glijdt de stad aan ons voorbij. Niet alleen de gebouwen en de schitterende Madrileense parken.

Op verschillende plekken zijn er demonstraties van fabrieksarbeiders die hun bestaan bedreigd zien. Gekleed in roodblauwe bedrijfskleding van Polanco trekken ze op oven de brede trottoirs van de Paseo del Prado. Sluiting van hun bedrijf zal 600 arbeidsplaatsen kosten schreeuwen de spandoeken. Hun eisen en angsten worden luidkeels en met ondersteuning van allerlei muziekinstrumenten ondersteund. No pasarán!! De geest van de communiste Dolores Ibarurri, bijgenaamd

De Jardines Sabatini liggen rechts van het Palacio Real. Even de brede trappen af en je bent er. De Fundación Cristóbal Gabarrón Escultura Monumental En Los Jardines de Sabatini exposeert hier tot 30 oktober een groot aantal sculpturen van bekende internationaal bekende kunstenaars. Cristóbal Gabarrón is een beroemde Spaanse kunstenaar (schilder en beeldhouwer). Hij is bezeten van felle kleuren. Onder de exposerende kunstenaars bevindt zich de Nederlander Jan Desmarets. Maar er zijn bekendere, zoals de Fransman César. Een andere bekende Franse kunstenaar, Arman, is aanwezig met verschillende werken. Zijn meest in het oog springende beeld is de uitklapbare Lenin, Lénine Reliquaire. De bronzen armen, benen, borstkas en hoofd zijn allemaal door middel van scharnieren uitklapbaar. Een bijzonder beeldhouwwerk. Een van de sculpturen, van Jean Miotte, is getiteld Vol Libre, ‘Vrije vlucht’ of ‘Vrije Diefstal’? Het kunstwerk zal niet veel later zijn definitieve duiding krijgen.

Eenmaal de brede trappen naar de lager gelegen Jardines afgedaald, tref ik daar een ontredderd Amerikaanse echtpaar. Met grote gebaren herhaalt hij nog eens aan zijn vrouw hoe het allemaal heeft kunnen gebeuren. Ze schieten me aan met de vraag of ik niet toevallig twee in het wit geklede meiden hard heb zien weghollen. En in welke richting dan? Ik moet het antwoord schuldig blijven. Maar wat is er eigenlijk aan de hand?

Joe werd op dezelfde plek als waar hij nu staat een tien minuten geleden aangesproken door twee strak geklede hostesses. Of hij niet een gratis anjer op wil steken? En vanavond ook nog naar de flamenco? Maar was hij niet naar de Jardines afgedaald voor de beeldhouwwerken? Zijn vrouw was inmiddels al doorgelopen, want handtastelijk waren ze wel, die mooie meiden. Maar Joe blijft wat achter om zijn camera met bewegende beelden uit de schitterende Jardines te voeden.

Even later stapt hij breed glimlachend, met twee rode anjers op beide revers, op zijn vrouw af. Film gelukt, en ook nog twee gratis anjers toe. Zijn vrouw reageert wat paniekerig, en vraagt of hij zijn portefeuille nog wel heeft. Natuurlijk, kijk maar! En hij haalt deze uit zijn binnenzak. En of er niks uit verdwenen is? Nee, natuurlijk. Maar al op het moment dat hij zijn portefeuille open slaat, begrijpt hij onmiddellijk al zijn bankbiljetten kwijt te zijn. Vierhonderd vijftig euro in biljetten van vijftig! Paniek. Ontreddering. En dat op zo’n fraaie herfstmorgen in Madrid. Een enkele bankzitter in het park heeft het hem overkomen onheil in de gaten en wijst naar rechts. Naar die kant heeft hij twee dames hard weg zien hollen. Joe en zijn vrouw er achter aan. Maar na tien minuten keren ze zonder resultaat terug. En daarom staan ze hier weer, of nog, op de plaats van het delict, 450 euro armer.

De anjers waren inderdaad gratis. Maar daarna willen de beide Madrileense Sirenen nog wat geld wisselen. En haalt Joe even zijn portefeuille uit zijn binnenzak. Een moment van onachtzaamheid, kijken naar de ene mooie meidenhand, terwijl in een flits een andere mooie meidenhand je van je eurobiljetten stript. Zo moet het gegaan zijn. Een kleine zonsverduistering op klaarlichte dag. Stom natuurlijk, want op zijn hotelkamer was er een veilige kluis om alles op te bergen. Zijn vrouw had het hem diezelfde ochtend nog gezegd. Maar gelukkig is zijn creditcard niet gestolen. Amerikanen blijven optimisten. We nemen hartelijk afscheid van elkaar. Wensen elkaar een nice stay in Madrid. En ik zie ze verder de Jardines Sabatini inlopen. Geen enkele lekkere Spaanse hostess zal hem vandaag nog het zicht op de schitterende beeldhouwwerken kunnen verstoren.

Even een intermezzo in het reisverslag van ‘De Madrid al Cielo… tussen Rastro en Retiro’. Ik ben immers al terug. Alleen het verslag moet nog gepubliceerd, in afleveringen. Zes zijn er al geweest. Nog zes zullen er volgen. Maar voor nu, naar actuelere zaken: ARTHUR JAPIN, afgelopen vrijdag.

Winnetou en Van oude mensen, de dingen, die voorbijgaan…

Een avond opkijken naar Arthur Japin. Door de spijlen van de ijzeren trap door zie ik, halverwege de wenteltrap naar boven, de acteur-schrijver vol overgave over zijn nieuwste boek vertellen: Winnetou en Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan…  De plek: boekhandel Wilbro in Tegelen. De tijd: vrijdag 9 november 2007, 20 uur. Buiten veegt een gure najaarswind de desolate Tegelse winkelgoot vrij. Binnen houden tienduizenden boeken de op elkaar gepropte 120 leesmoeders warm. Want literatuur minnend publiek bestaat steeds meer uit blanke vrouwen van bovengemiddelde leeftijd. Als vent voel je je tegenwoordig bijna een verdwaalde alien in het Land der Letteren.

Het programma is strak geregisseerd. Hollandse degelijkheid. Niks Limburgs kwartiertje. Om acht uur de aftrap door Arthur Japin zelf. Uit de wolkenloze reishemel van de boekhandel daalt hij de trap af, tot aan de voor hem gereed staande tafel met stoel op het nauwelijks een vierkante meter grote plateau halverwege de trap. Om half negen is er muziek: zang en gitaarspel. Vervolgens, om prinses Maxima te gerieven, een koekje bij de koffie. Daarna het vragenuur, wat maar geen vragenvuur wil worden. En ten slotte weer muziek. Met veel Limburgse Blöf.  De rode draad van de avond is echter het signeren door de schrijver zelf van zijn laatste boek. Vol overgave werkt Japin de dikke stapel hardcovers weg. Als toegift is er daarna wijn. Rood en wit, maar beide op koelkasttemperatuur. Buiten is het inmiddels nog donkerder geworden. En de koopgoot aan de buitenkant van de warmte van de boekhandel nog desolater. En heel Tegelen ligt al in bed als we tegen de inmiddels gedomesticeerde noordwester richting auto schuifelen.

Terug naar Arthur Japin en zijn laatst gepubliceerde boek, De Overgave. Japin is helemaal naar Texas gereisd om zijn manier van mémoire involontaire in beweging te krijgen. Daar kruipt hij in een tijdmachine die hem terugbrengt naar het jaar 1836. En komt terecht in de ruige wereld van de Comanche indianen. Trillend op zijn benen ziet hij vanuit zijn schuilplaats hoe een losgeslagen horde Comanches het fort van de pioniersfamilie Parker overvalt. Vanonder een dekzeil kan hij zelfs zien hoe Granny, de moeder van het achtergebleven pioniersgezin, moet toezien hoe haar kinderen en kleinkinderen worden ontvoerd.

Veertig jaar later zal de oude Granny bezoek krijgen van Quanah, de hoofdman van de gevreesde Comanche stam. Quanah is op dat ogenblik op weg om zich over te geven en zijn vernederde en verslagen medestamleden het voor hen bestemde reservaat in te leiden. Dat geeft de aanzet tot een groot aantal emotionele, maar soms ook hilarische situaties.

Arthur Japin zet in grote penseelstreken neer hoe hij is gekomen tot het schrijven van dit boek. Onthult hoe hij, op basis van documenten, zich als een acteur inleeft in de personen die hij ten tonele voert in zijn roman. Vaak zijn de wendingen in het verhaal ook voor hem zelf een verrassing. De personen, hun karakters, en de situatie hebben het heft in handen genomen. En hij laat zich dan als een gewillig slachtoffer meevoeren. In een wereld uit lang vervlogen tijden. Winnetou in de wereld van oude mensen, de dingen, die voorbij gaan… En hij doet het met flair, zijn acteurstalent ten volle benuttend. Hij leest een aantal kenmerkende passes voor, nee: hij speelt ze voor met een dictie die geenszins onder doet voor die van Ko van Dijk of Ellen Vogel. Inderdaad, van oude mensen en de dingen die voorbij zijn. Want Japin heeft iets met het verleden. En dat is niet alleen terug te lezen in zijn boeken, maar ook te horen als hij zijn eigen teksten voordraagt. Vol overgave. In een sfeer die mij bijna onmiddellijk weet terug te voeren naar de wereld van Louis Couperus. De oude koloniale tijd. Weemoedige mystiek. Maar ook een duidelijk omschreven wereld. Toen alles nog zijn plek had. Maar geen wereld met minder zinderende gevoelens en hartstochten had dan tegenwoordig.

In De Overgave dompelt Japin zich volledig in de Amerikaanse geschiedenis, in de strijd tussen de autochtone Comanche en de bezetters van hun vrije veld, de pioniers. En waar kan Amerika beter mee worden geassocieerd dan met Texas, de cowboy, de indiaan? Tafelbergen, prairies, eindeloze asfaltlinten door een dor en ruig landschap. En altijd on the road, terwijl een droge en hete woestijnwind je de adem beneemt. ’s Nachts de huilende coyote. En soms tuimelen cowboys er zelfs omhoog naar het hoogst haalbare: het Witte Huis. Een cowboy als president. Als vlees geworden smoking gun die de gruwelijke uitroeiing van de indianen symboliseert. Wanted: George W. Bush.

 Maar terug naar Japin. Die blijft, ondanks alles, een poor lonesome cowboy. Hij diept zijn solitaire jeugd op uit de prairie van het verleden. Toen al een buitenstaander. Maar geen desperado. Want daarvoor kan hij te goed schrijven. En onderhoudt hij weloverwogen zijn contacten met de buitenwereld. Met verhalen van oude mensen, de dingen, die voorbij gaan… Of  kruipt hij in de huid van de oude Granny die de dingen aan zich voorbij ziet gaan. Haalt oude lijken uit de kast en wekt die tot leven. Een hele kunst. Japin, ik geef me over.

Madrid: zondag in het Parque del Buen Retiro

De poppenkastspelers houden de aandacht van het op de grond zittende kluwen kinderen moeiteloos vast. Een waarzegger leest geheime boodschappen uit de hand van een aqlleen maar naar goed nieuws luisterende rolstoeler. Op de gladde estanque roeien verhitte Spaanse Romeo’s hun bebloste Julia’s van de ene naar de andere oever, in de hoop nooit hun te zullen bereiken en altijd maar door te kunnen dobberen op de oranje glinsteringen.

Aan de overzijde buigen de trappen van het Monumento Alfonso XII afgeladen door van de wiegende jongeren die meedeinen op de ritmische klanken van een Afrikaans-Iberische muziekband. In het strijklicht van de zinkende zon en de lange haren van hun chicas. En een enkele verlate jogger heeft moeite zich een weg te banen tussen de flanerende Madrileense gezinnen. Het uur van de paseo nadert immers snel nu. Het uur waarop de Spanjaarden de dag samenvatten. Het uur voordat ze zich vergrijpen aan de tapas. Aan de tinto. Aan de avond. Die lang zal zijn. Want voor half tien aan tafel, dat zal geen Madrileen overkomen. Ook al is het morgenochtend weer vroeg dag.

’s Avonds eten we in restaurant

Digereren in bar-restaurant Catedral i Madrid, in onze eigen Carrera San Jeronimo. Een gezellige, met veel gepolitoerd hout en spiegels ingerichte drink- en eettent. Het zit er stampvol. De consumpties kosten hier nog geen twee euro per stuk. Een duidelijk geval van uitlokking, dus. Met dit alibi op zak, sjokken we even na middernacht richt hostel. De vele kilometers die we vandaag gemaakt hebben eisen hun tol. Anderen zullen de oorzaak in een andere richting schuiven. Het zij zo. Morgen weer een dag.

We wachten het einde niet af. Want Madrid heeft op zondagmorgen nog veel meer te bieden. Via de Puerta Cerrada, een stukje Calle de Toledo gaat het in de richting van de Plaza de Cascorro. Er is al geen doorkomen meer aan, want op zondagmorgen wordt hier de beroemde, maar misschien ook wel beruchte vlooienmarkt gehouden. De Rastro. In alle straten van deze zogenaamde Barrios Bajos. Beroemd vanwege het feit dat er nagenoeg alles te krijgen is. Berucht vanwege de horden zakkenrollers die het slenterende publiek wat euro’s lichter proberen te maken. Voordat we het Plaza de Cascorro bereiken, hebben we al een terras aangedaan. Want het luisteren naar muziek en het kijken naar opzwepende dansen drogen de keel sneller uit dan je zou verwachten.

Midden op het Plaza de Cascorro staat het monument van soldaat Eloy Gonzalez, een held uit de oorlog tegen Cuba, 1898 alweer. Zijn bronzen lijf tekent zich af tegen de strakblauwe lucht. Hoog torent hij uit boven de kramen en het kooplustige publiek. Je komt ogen tekort. Haremjurken wisselen af met gasmaskers. En handbeschilderde waaiers nemen het op tegen roofbestendige tasophangers. Flamencojurken voor alle maten en leeftijden. Keukengerij naast etenswaren. En veel bric-à-brac. De brede Ribera de Curtidores is er mee volgebouwd. De naam van de straat verwijst naar de vroegere slachthuizen en leerlooierijen. Daar is nu geen spoor meer van te bekennen. De handel is overgenomen door de antiquairs of wat daar voor door tracht te gaan. Oude matrassen, stoelen, nep antieke kastjes, keramiek, ijzerwaren. Antiek en namaak antiek naast elkaar. Wat maakt het ook uit.

Her en der spelen groepen straatmuzikanten. Jongleurs en andere straatartiesten nemen op andere plekken het podium over. Dit is

Zelf zijn we inmiddels de tweedehands markt gepasseerd. De Puerta de Toleda doemt op. Zonovergoten, zoals alles deze dag. En het is lunchtijd. Alle reden om een plek te zoeken, in de schaduw van de Puerta de Toledo, met de Puerta de Alcalá de enige overbleven stadspoort van Madrid. Hij staat er al sinds de korte regeerperiode van Joseph I Bonaparte. Begonnen als triomfboog ter ere van Napoleon Bonaparte, werd de poort in 1817 (inderdaad: na Waterloo!), het symbool van de terugkeer van het Spaanse koningshuis en van het einde van de Franse overheersing.

Maar daar hebben we op dit ogenblik allemaal geen boodschap aan. We laten ons wat schotels met salada mixta, bacalao met rozijnen, solomillo en tortilla voorzetten. En uiteraard wat glazen tinto en cerveza. Een nuttige drie kwartier, ook al omdat de beenspieren aardig op de proef gesteld blijken na onze uren durende slentertocht door het centrum van de stad.

Via de fraaie San Francisco El Grande lopen we via de Carrera San Francisco, het Plaza Humilladero, het Plaza Puerta Moros naar het Plaza de

En dan via de Calle de

Het Plaza Mayor is altijd de meest centrale plek van Madrid geweest. Philips II zelf was in de 16^e eeuw de opdrachtgever om het plein zijn vorm te geven die het nu nog heeft. Eeuwenlang werd het plein gebruikt voor feestelijke en gruwelijke activiteiten, al naargelang kerk en koningshuis gemutst waren. De Plaza Mayor ruikt nog altijd naar de proclamaties van koningen en de heiligverklaringen, maar ook naar de kruit- en zwaveldampen van executies en ketterverbrandingen. Stierengevechten, riddertoernooien, theater: het Plaza Mayor heeft het allemaal met eigen ogen gezien. Zonder een krimp te geven. Zonder waardeoordeel. Gewoon, omdat het Plaza Mayor het theater van de Spaanse geschiedenis is.

Zondagmorgen half tien. De zon brandt de laatste sluierbewolking weg uit de lucht. De stad is nog nauwelijks wakker. Maar de straten zijn al schoongeveegd en schoongespoeld. De nieuwe dag zal vlekvrij beginnen.

Voor het ontbijt melden we ons in cafébar Principe, aan het Plaza de Canalejas, halverwege het hotel en de Puerta del Sol. Het zit al behoorlijk vol. Maar de baas schept plek door een aluminium tafel voor ons van buiten naar binnen te slepen. Tegen de flikkerende gokautomaat is nog wel plaats voor vier. En voor een aantal koppen café con leche, of een americano. En even later landen ook de bocadillos jamón. Pas als we weer op weg zijn naar het hotel constateren we dat we veel te veel afgerekend hebben. Nog niet wakker. De baas van cafébar Principe daarentegen wel.

Als we tegen half twaalf de zonovergoten Plaza Mayor binnenkomen is het al een en al spektakel. En niet alleen vanwege de gebruikelijke bewoners van dit majestueuze plein, de postzegelhandelaren. Die hebben zich vandaag voor het overgrote deel genesteld in de schaduw van de arcaden die het plein als een stenen kantwerk omringen. Bijna zonder uitzondering mannen op leeftijd. En zonder oog voor al het moois dat zich ondertussen in stelling brengt voor een optreden op het grote podium dat staat opgesteld op het gonzende Plaza Mayor.

De Federación Casas Regionales en Madrid organiseert op deze zondagochtend een spectaculair optreden van allerlei dans- en muziekgroepen van de verschillende Spaanse regionale verenigingen in Madrid. Want ook in Spanje is de binnenlandse immigratie enorm. Het platteland ontvolkt. En alles trekt naar de hoofdstad. Daar is werk en vertier. De immigranten onderhouden de binding met hun geboortestreek door in verenigingsverband de oude tradities levend te houden. Muziek, dans, zang, lezingen, gezamenlijke maaltijden: het moet het regionale hart in de hoofdstad kloppend houden. De regionale casas, ze zijn er bij tientallen in Madrid. Soms is de opsplitsing zo groot, dat zelfs een stad of dorp uit een bepaalde regio een eigen casa heeft.

Vanochtend laten de verenigingen zich zien en horen. Elke casa heeft haar eigen kleuren, kleding, dansen, muziekinstrumenten en dansen. En zo kunnen we onder andere genieten van de optredens van de Casa de Extremadura, de Casa de Guadalajara, het Centro Gallego de Madrid en de Casa de Andalucía en Madrid. Maar er zijn er meer. Elke casa steekt met trots haar eigen vaandel de lucht in. Want trots zijn ze, de Spanjaarden. Niet voor niet werd iets meer dan een week geleden hier de Fiesta Nacional de España, ofwel de Día de

De deelnemers stellen er een eer in dat er van hen een foto gemaakt wordt. Sommige groepen gaan er zelfs een echt voor staan. Zoals de mooie gebronsde Andalusiche danseressen die in hun strakke groene flamencojurken in velerlei opzicht indruk maken. Ook door hun optreden. Energiek zoals je het bij een bulería of een sevillana mag verwachten. De hakken roffelen krachtig over het houten podium. En hun jurken ruisen als een schuimende en glinsterende branding in de zon.

Andere dansgroepen hebben zich in meer folkloristische kleding gestoken. Maar zonder uitzondering zijn het felle kleuren. Rood. Geel. Goud. Zwart. En jong en oud doet mee. Van kleuter tot bejaarde. Want de regionale traditie moet in stand gehouden worden. Madrid is de compilatie van Spanje. De gecomprimeerde samenballing van alles wat zich in het land ooit heeft bewogen. En de spreiding is een wereld op zich. Want Galicië kan in geen opzicht vergeleken worden met Andalusië. En De Basken zeggen al bij voorbaat totaal te verschillen van de inwoners uit de Extremadura of Asturië. Maar hier, op deze zondagmorgen, dragen ze de Spaanse verscheidenheid uit. Een caleidoscoop van de Spaanse Cultuur. Op een zondagmorgen in oktober in Madrid. Op de Plaza Mayor. Waar anders?

Madrid: beren snoepen van de madroño, wij in het Museo del Jamón.

Voor het standbeeld van de Madrileense berin staat een roedel kakelende Spaanse dames op leeftijd klaar voor de groepsfoto. Het heeft de nodige voeten in de aarde voordat het resultaat bevredigend geacht wordt. De bronzen berin blijft ondertussen onverstoord haar bronzen aardbeien uiten uit de madroño, de aardbeiboom.

Om 19.00 uur zijn we terug in het hotel. Even opfrissen voor de rest van de dag. De zon schijnt nog volop, want het blijft later ligt dan in het zompige Nederland. Daar staat dan weer tegenover dat het ’s morgens later licht wordt. Maar dat is alleen maar een voordeel.

Op zaterdagavond gaat Madrid massaal de straat op. Niet alleen om de voor de hand liggende portie tapas weg te spoelen met een glas tinto, maar ook de winkels zijn nog in vol bedrijf. En vanwege de temperatuur zitten de terrassen nog vol. We slenteren wat door de buurt tussen Calle de las Huertas, het Plaza Santa Ana en de Calle San Jeronimo. Het is moeilijk kiezen, ook al omdat veel eetgelegenheden nog geen aanstalten maken om de tafel te dekken. Madrid begint pas na tien uur aan de avondmaaltijd.

Het wordt uiteindelijk een van de terrassen midden op het Plaza Santa Ana. Het tegenover gelegen Teatro Español baadt in het floodlight. Midden op het plein staat een standbeeld voor de meest bekende Spaanse dichter Federico Garcia Lorca. Twee opgeschoten jongens zitten aan zijn voeten. Maar we kwamen om te eten. Een aantal raciones zullen het worden. Zeg maar: uitgebreide borden met tapas. En die vallen tegen. Niet de omvang van de porties, maar het zijn niet echt smakelijke gerechten. Verkeerde keuze gemaakt. Zeker wat betreft de grote, platte en te zoute bacaloa. Maar niet getreurd: om ons heen is het feest. Vuurspuwers, goochelaars, muzikanten en alles is tot de laatste plaats bezet. En bovendien is de temperatuur nog zeer aangenaam. Zaterdagavond tien uur.

Dan stroomt het Teatro Español leeg. Ik kan het niet laten om me even tussen het vertrekkende publiek door te wurmen, naar binnen. Het Teatro Español heeft de reputatie een van de fraaiste theaters van Madrid te zijn. En dat wil ik zien. En ik zie het ook. Zij het maar een paar seconden. Want zodra ik de grote deur naar de zaal open gemaakt heb, komt een lieftallige meid me vertellen dat het toch echt verboden is nu nog naar binnen te gaan. Ze kan er wel mee lachen. Maar graag had ik wat langer in het goud en rood van de schitterende theaterzaal rond gelopen.

Inmiddels is heel Madrid op de been. Zaterdagavond. Uitgaansavond. En nacht. Want de Madrileense nachten zijn lang. Voor ons wat minder, want de vermoeidheid van het vroege opstaan laat zich voelen. Maar toch nog maar even naar het Museo del Jamón, vlakbij ons hotel in de Carrera San Jeronimo. Tinto met chorizo blijkt een uitstekende combinatie. De tent is nog barstensvol eters en drinkers. Zelfs op de grond zitten verliefde stelletjes aan hun glas te nippen. Ondertussen lekken de drogende hammen rustig door. Tegen middernacht zijn we terug in ons hostal. Madrid gaat onverstoorbaar verder. In deze lenteachtige herfstnacht.

Madrid: van de Guernica van Atocha naar Cervantes in de Calle de las Huertas

Tijd voor een eerste slok op een Madrileens terras. We nestelen ons op een van de vele terrassen aan het grote Plaza del Emparador Carlos V. Het eerste glas tinto smaakt voortreffelijk, ondanks de herrie van het voorbij razende verkeer.

Maar het is goed de enerverende stad op die manier op je in te laten werken. De voorspelbare stadsfauna schuift voorbij: bedelaars, straatmuzikanten, lotenverkopers, werklieden, straatvegers en illegalen. Ze hebben er allemaal zin in, op deze zaterdagmiddag.

Om de hoek ligt het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia. Waar het Prado zich richt op de oude meesters, richt het Centro de Arte Reina Sofia zich op moderne kunst. De grootheden uit de Spaanse moderne kunst zijn Pablo Picasso, Salvador Dali en Joan Miró en die staan dan ook centraal in dit museum. Daarnaast is er werk van Juan Gris, Julio Gonzalez, Antoni Tàpies en andere Spaanse kunstenaars.

Op zaterdagmiddag is de toegang gratis. En dat is te merken. Maar dat weerhoudt ons er niet van om het meesterstuk van de collectie te gaan zien. Op de tweede etage hangt het misschien wel bekendste werk van Picasso, de Guernica. Drommen mensen staan vol ontzag voor de imposante artistieke verwerking van het fascistische bombardement van dictator Franco op het Baskische dorp Guernica in 1937. Het is inmiddels mijn vierde bezoek aan dit door Picasso verbeelde inferno, maar ik blijf onder de indruk.

Vervolgens pikken we nog wat zalen Dalí en Miró mee. Maar het klimaat buiten is te weldadig om te blijven rondstruinen in een druk beklant museum.

In een nabij gelegen filiaal van het Museo del Jamón schuiven we aan op een van de vrije barkrukken. We worden ingesloten door een leger droge hammen. Er gaat een aangename dreiging van uit. De Jamón ibérico de Recebo voor 22,50 euro wordt ruim overklast door de ibérico de Bellota  van 41,50 euro. En dat is nog niet eens de duurste. We bestellen wat bocadillos belegd met dikke plakken van die ongeëvenaarde ham. En drinken er een paar glazen cerveza bij, voor 80 eurocent per caña.

De Calle Huertas barst uit zijn voegen van de bars, restaurantjes, stierenvechters-tabernas en muziekcafés. Het publiek heeft zich al massaal genesteld op barkruk, aan tafel of staand voor de tap. De stemming zit er al stevig in, en dat zal zo doorgaan tot in de vroege zondagochtend. Want deze straat, en alle zijstraten zijn populair bij de Madrileense bevolking. Omdat de zijstraten zijn vernoemd naar bekende Spaanse schrijvers zijn in het wegdek met koperen letters bekende zinnen of versregels uit hun beroemde werken aangebracht. Miguel Cervantes, de auteur van Don Quijote de

Maar ook Lope de Vega, Francisco de Quevedo en andere auteurs geven acte de présence. Het zal de Spanjaarden worst wezen op dit ogenblik. Hun aandacht gaat uit naar een koel glas cerveza, een stevig glas rioja of een van de vele varianten van de Vinos de Jerez. De buurt speelde een belangrijke rol in Pedro Almodovars film Tacónes Lejanos, in Nederland uitgebracht onder de titel High heels en vorig jaar in door de VPRO uitgezonden in de serie Spaanse filmzomer. Het verhaal draait om twee vrouwen. Een moeder (een bekende zangeres en actrice) komt na 15 jaar terugkomt uit Mexico en haar inmiddels volwassen geworden dochter Rebeca, die achterbleef in Spanje. Rebeca werkt als tv-presentatrice bij het bedrijf van haar man, de vroegere minnaar van haar moeder. De twee vrouwen proberen na de lange scheiding weer nader tot elkaar te komen. Maar dan wordt op een avond de man van Rebeca doodgeschoten. Drama, dus. Maar dit terzijde.

Hallo Madrid, we zijn weer terug!

Om zes uur gaat de wekker af. Een onmenselijke tijd, maar het is niet anders. Het is nog pikkedonker buiten. Het belooft hier een koude, grijze dag te worden. Om tien voor zeven meldt Maurice zich om ons naar Airport Eindhoven te brengen. Gelukkig is het niet druk op de weg, want het is zaterdag. Om half acht dropt hij Wolf en mij voor de ingang van het vliegveld. Gelijk maar inchecken. Terwijl we in de rij staan te wachten zie ik John en Rianne de vertrekhal binnen stappen. Die zijn ongetwijfeld nog vroeger op moeten staan. Want uit Stein is het toch nog een uur rijden.

De Boeing 737 van Ryanair stijgt tegen half tien op. Rustige vlucht, zodat de Spaanse hoogvlakte, gekliefd door de lange, scherp gekerfde zwarte bliksemschichten van de elkaar opvolgende canyons, met zijn prachtige okertinten goed te zien is. De olijfgaarden wachten met hun groene vracht aan oliehoudende vruchten rustig op de winterpluk. Maar daar nadert Madrid al. Aeropuerto Barajas glimt in de herfstzon. Er is ons een temperatuur van 23 graden toegezegd. Als we tegen het middaguur op de oude terminal 1 landen, is die al bereikt.

Hostel Astoria ligt midden in het centrum van de stad, op de vierde en vijfde verdieping van een imposant gebouw aan de Carrera San Jeronimo 30-32, op amper honderd meter verwijderd van het hart van de stad, de Puerta del Sol. Op de website omschrijft het twee sterren hotel zich als volgt: Het Astoria Hostel ligt in het hart van het historische Madrid. Het hostel is volledig gerenoveerd toen het deuren opende in 1993 en bevindt zich op de vijfde verdieping van een gebouw dat uit 1890 stamt. Het trappenhuis (gietijzer en een brede, houten trap) is indrukwekkend. De metro en de taxi (vanaf Nuevos Ministerios) zorgen er voor dat we tegen 13.00 uur voor de ingang staan.

Toen ik de boeking deed, heb ik gevraagd om een rustige kamer, en niet aan de rumoerige straatzijde. Daar is rekening mee gehouden. De zijstraat waarop onze kamer uitziet (nummer 410, en ook die van John en Rianne ernaast) is erg rustig. En beschikt naast alle comfort ook nog eens over een terras van een zestien vierkante meter. De tuinstoelen staan klaar. Viva Madrid!

Het schitterende herfstweer lokt. De stad in dus. Een stevige wandeling via het Congreso de los Diputados, het Spaanse parlement, richting de Paseo de Prado. De stad gonst van de bedrijvigheid op deze zon overgoten zaterdagmiddag.

Scherp gesneden schaduwen wisselen af met verblindende vlekken zon in de oase van het park voor het meest beroemde museum van Spanje. Velasquez troont nog steeds onverstoorbaar in donker brons in de tuin aan de zijgevel. Zijn misschien nog wel beroemdere collega Goya houdt zich ondertussen schuil op een sokkel in een ander deel van het museumpark.

Op het ogenblik dat we voorbij lopen is een fotograaf juist bezig aan een uitgebreide reportage bruidsfoto’s. De zon speelt door de witte kanten sluier van de donkere bruid. Haar moeder paradeert in traditionele kledij er als een trotse chaperonne omheen. De bruidegom oogt wat van zijn stuk gebracht, ondanks zijn strenge, scherp gesneden zwarte kostuum. Dit moet wel een onvergetelijke dag worden, met het Prado op de achtergrond. Met Velasquez en Goya als paranimfen.

Aan het einde van de Paseo del Prado doemt het treinstation van Atocha op. Op 11 maart 2004 was het daar een waar inferno. In alle media over de hele wereld werd Atocha in één klap bekend. Lees mee, met de berichten van die dag:

Een serie bomaanslagen op vier forensentreinen in Madrid heeft donderdag naar schatting 1600 slachtoffers gemaakt. Het is de dodelijkste terroristische aanslag in modern Spanje tot dusverre en een van de gruwelijkste aanslagen sinds die in de Verenigde Staten precies 2,5 jaar eerder. De autoriteiten spraken donderdagavond van 192 doden en meer dan 1400 vaak gruwelijk verminkte gewonden. De tien explosies veroorzaakten een bloederige chaos op verschillende plaatsen vanaf het station Atocha in Centraal-Madrid tot in arbeiderswijken aan de zuidrand van de stad.