In de NRC-bijlage ‘Leven &cetera’ van afgelopen zaterdag wordt een artikel gewijd aan de booming business van het ontstressen met beesten. Als voorbeeld gaat een groep Leidse studentes een weekend naar een tachtig exemplaren tellende koeienfarm in Voorst voor een cursus koeknuffelen. “Door het hechte contact met de koe wordt de band hersteld tussen mensen en natuur en komt de mens weer tot rust”. Maar deze Leidse studentes leiden dan ook een hectisch bestaan: 29 uur in de week besteden aan je rechtenstudie? Valt dat wel onder de arbeidstijdenwet? En bovendien doen ze het, volgens het artikel, ook nog om de teamgeest binnen hun studentenhuis te verbeteren. Het mag duidelijk zijn: het leven van de eigentijdse student is slopend, en doet bijna denken aan het zware bestaan van mijnwerkers in de Borinage, zo’n 100 jaar geleden. Die wilden er ook wel eens uit. Maar kregen de tijd er niet voor. Vele monden moesten gevoed worden. En armoe was troef.

 

  

Het NRC-artikel levert alle argumenten om het koe-knuffelen en andere bestialiteiten op te nemen in het nieuwe zorgstelsel dat 1 januari van start gaat. Als de resultaten verbluffend zijn, dan is het alleszins verantwoord de mens deze nieuwe therapie te bieden. In het basispakket, natuurlijk. Immers, het ziekteverzuim bij koeknuffelaars en andere beoefenaars van bestialiteiten zal met sprongen dalen. En de Leidse studentes zullen in de helft van de tijd afstuderen. Jaus, de auteur van het artikel, beschrijft het zo: “Ik houd mijn oor tegen het dier en sluit mijn ogen. Weg stress, weg afspraken, weg Randstad, het is alleen nog Hedwig-548 (= de koe) die telt. Ik ontspan volledig en lig innig verstrengeld met mijn knuffelkoe.”

 

  

Voor degenen die een allergie hebben voor koeien zijn er ruimschoots alternatieven voor handen. Wellicht zijn die ook met een wat hogere eigen bijdrage in het nieuwe zorgpakket op te nemen. In het buitenland is ervaring genoeg om het aanbieden van deze alternatieve bestiale therapie te vergoeden.

Zo is er in Singapore een apart hotel, de Nippon Koi Farm waar mannen hun koi-liefje kunnen stallen en knuffelen, zonder dat moeder de vrouw (of vriendin) er last van heeft. Maar ook dichter bij huis zijn er goede alternatieven. Gezinsbreed onthaasten kan in het Limburgse Maasbree door met ezels te wandelen of ze te knuffelen. Meer info? Klik dan naar de volgende website: www.ezelwandelingen.nl.

Wie is nou de ezel?

 

De afgelopen dagen hebben het weer eens duidelijk gemaakt: Nederland is een Derde Wereldland geworden. Bij wat minder normale weersomstandigheden is binnen een paar uur het hele land compleet ontwricht. Vorig jaar waren het de afgevallene bladeren die het hele spoorlijnennetwerk lam legden. Nu was het de sneeuw die zorgde voor autowegen die volledig dichtslibden met gestrande weekendgangers. Velen brachten de nacht door in de berm, warm gehouden door dekens die door wegenwachters of andere filantropen werden aangereikt. Sporthallen en schouwburgen (waar de voorstellingen waren afgelast) boden onderdak aan honderden armoedzaaiers waarvan de motor was afgeslagen of de trein verdomde verder te rijden.

In Zeeuws Vlaanderen en in de Achterhoek waren er plaatsen waar de elektriciteit twee etmalen buiten werking bleef. Burgers warmden zich aan waxinelichtjes of dicht tegen elkaar onder het klamme dekbed. Want dat de hele familie al om zeven uur ’s avonds op stok was, dat laat zich raden. Over negen maanden kun je er gif op innemen dat op die plekken een geboortegolf wordt gesignaleerd. Want een boek kun je natuurlijk ook niet lezen, als de elektriciteit het laat afweten. Als ze dat in Haaksbergen al ooit doen.

foto: kon ik mijn eigen auto ’s morgens uitgraven…

Leve de privatisering van de NS en andere groepstransporteurs, Essent en andere energieverwekkers! Dit zijn toestanden die je verwacht in Zuid Amerikaanse bananenrepublieken, of in de binnenlanden van Afrika. We hebben het hier wel over een van de landen die aan de wieg heeft gestaan van wereldmacht EU.

Die P.J. Balkenende, die had het mooi voor elkaar. Terwijl we hier de ene na de andere polaire storm over ons heen kregen zat hij mooi in zijn blote bast op een strandterrasje, temidden van een roedel wulpse negerinnen, in de buurt van Paramaribo. Die wist natuurlijk van te voren dat hier de pleuris zou uitbreken, toen het KNMI een weerswaarschuwing afgaf. Met het laatste vliegtuig dat nog beschikbaar was vluchtte hij naar het Caribisch gebied. Zogenaamd om het bevrijdingsfeest van Suriname mee te maken. Ook een derde wereldland, dat is waar. Maar wel land een waar altijd de zon schijnt. En dat kun je van Nederland niet meer zeggen. Zelfs niet in de figuurlijke betekenis.

En vandaag hoor je dan weer dat de stadsverwarming in Tilburg en Breda is uitgevallen: 40.000 mensen voorlopig, minstens tot morgen, in de kou. We hebben het over een maatschappij, die bij enige meteorologische turbulentie onmiddellijk van slag raakt. Ja zelfs volledig wordt ontwricht: Nederland 2005. Het zal wel weer een parlmentaire enquêtecommissie opleveren.

Twee weken geleden waren we in Maastricht en Luik. Vanwege het IJslandavontuur is het er nog niet van gekomen hier aandacht aan te besteden. Dat halen we vandaag dus in. Gewoon de dagboekaantekeningen van toen, dus.

foto: tweedehands boekhandel in het centrum van Luik

Een grauwe dag vandaag. ’s Ochtends miezert het, als we om 10 uur Lucien binnenloodsen bij de Open Dag van de Universiteit Maastricht. De belangstelling voor de verschillende studies is groot. We blijven ruim een uur, voor de inleidende lezingen. ’s Middags zal hij op eigen gelegenheid terugsporen naar huis. Wij zijn dan al op weg naar Luik, twee auto’s volgeladen. En het is nog droog geworden ook!

foto: de winterwarmte in een van de bruine kroegen van Luik (A Pilori)

Vanmiddag staat een oude wijk aan de rand van La Batte op het programma. Zinds enige tijd is men druk doende de wijk wat op te kalefateren. En dat is nodig ook. De boel is aardig verloederd, en dat terwijl er veel schitterende huizen tussen staan. De Eglise St. Barthelémy is aan een complete renovatie toe: de heropening staat gepland in het voorjaar van 2006. Het meest bekende object is de schitterende bronzen doopvont, die ook tijden de restauratiewerkzaamheden is te bezichtigen (inclusief een uitgebreid verhaal van een dienstdoend kunstzinnig onderlegd vrouwtje).

Daarna de verschillende pittoreske impasses in, met schitterende binnentuinen: romantiek en edelkitsch in alle kleuren en vormen. Maar het heeft wel wat, zeker op zo?n sombere dag dat de zon verlof genomen heeft. Bloemen, katten, kabouters pergola’s, nissen, bemost tuinmeubilair, afgebladderd hout, potten en vijvertjes: het is er allemaal. Een stukje Luik dat volledig in zichzelf gekeerd is, maar absoluut niet mag verdwijnen.

Als we langzaam de Féronstrée naderen is het al bijna donker. Gelig licht gulpt uit de volgestapelde vitrines van de tweedehands zaken: boeken en antiek. Maar inmiddels heeft de dorst zijn bressen geslagen in het afweersysteem. Dus duiken we een bruine kroeg in op de hoek van de Féronstrée. A Pilori heet het etablissement. Het is er warm en de Leffe is koud genoeg om een weldadig gevoel door je lijf te laten trekken.

foto: omdat we het niet laten kunnen: de taverne St Paul

Na een uurtje opkrassen, voor een bezoek aan het volgende etablissement. Als vanouds wordt het de Taverne Saint Paul, de oudste kroeg van Luik, vlak bij de kathedraal. De tent zit aardig vol. Sigarettendamp kringelt je tegemoet. Op de grond knisperen de gepelde pindaschillen. De glazen Jupiler, Leffe, Chimay en Ciney staan uitdagend op de gladgeschuurde houten tafels. Het wordt weer meer van hetzelfde. Jo en ik steken voor de afleiding, maar uiteraard ook om de laatste bacteriëen die de alcohol overleefd hebben te doden, maar een dikke sigaar in ons hoofd. Buiten spoeden de inwoners van Luik zich, zeulend met zware boodschappentassen, als lemmingen naar huis. De meesten laten zich verleiden tot een bezoek aan een van de honderden horecagelegenheden. Zelfs op de verwarmde terrassen zit het vol met volk dat zich laaft aan het Belgische bier.

foto: al dat drinken maakt hongerig: konijn met pruimen, dus

Zodra de roes ver genoeg gevorderd is, blijkt het etenstijd. In L’Industrie, vooraan in de Rue Saint Gilles, is het als vanouds afgeladen vol. Met enige moeite wordt er een plek vrij gemaakt voor de negen hongerigen uit het buitenland. L’Industrie biedt tegen heel redelijke prijzen een ongecompliceerde Belgische keuken. Vanwege het seizoen veel mosselgerechten. Het wordt: konijn met pruimen. Uiteraard met schalen dikke Belgische frieten. Het konijn heeft zijn leven met ere ter beschikking gesteld aan de culinaire Luikse hofmeesters: het vlees is mals en kreunt van genoegen onder de zoete saus, waarin een handvol weke pruimen voor de finishing touch zorgen.

foto: na al dat gebras, morgen de kater (uit de wijk La Batte)?
Als digestief een fikse wandeling naar Outremeuse waar mijn auto geparkeerd staat. In de straten rijden politieauto’s en brandweerauto’s met loeiende sirenes af en aan. De Franse toestanden (waarbij in de getto’s van de buitenwijken van grote steden massaal auto’s in brand worden gestoken) is sinds een paar dagen ook naar België overgeslagen. In Brussel, Luik en Antwerpen is het al een paar nachten raak. In de donkere lucht hangt al een hele tijd een grommende politiehelikopter om de stad in de gaten te houden. De Luikse bevolking kijkt gespannen naar boven. Enige dreiging is absoluut waarneembaar, vanavond. Het weerhoudt ons niet om als afsluiting van de dag nog even neer te strijken in Café Le Toussaint, vlak tegenover de Saint Pholien. Twee grote biljarts staan pontificaal midden in de ongezellige, schemerige ruimte. Beiden worden bespeeld. Aan de bar hangen wat dorstige buurtbewoners, die zich laven aan het bier of aan de blonde barstoot, of aan beiden. Tegen half elf krassen we op.Als we buiten komen hangt de politiehelikopter nog steeds dreigend boven de stad. Op straat is het rustig. Mijn auto staat er nog. Onverbrand. Ongeblust. We rijden nog.

foto: de dag rolt uit in de nacht: biljarten in café Le Toussaint

Een toerist gaat ver, wil iets beleven. En als je naar IJsland gaat dan iets dat bij voorbaat verzekerd. Iets eruptiefs? Go Iceland! De geisers spuiten de lavabodem uit en om de zoveel tijd barst er een vulkaan uit met als gevolg brede modderstromen en massale grindverplaatsingen. Maar echt iets unieks?

Uniek is het Phallological Museum in Reykjavik. De daar hangende, liggende, gezouten, gedroogde of in formaldehyde zwevende mannelijke geslachtsdelen werden bijeen gebracht door slechts één man: Sigurdur Hjartarson. Sigurdur is een respectabel huisvader, leraar geschiedenis in Reykjavik en tevens fallusverzamelaar. Vanwaar deze hobby?

Hjartarson: “Iemand moet het toch doen!” Simpeler kan het niet. Hij begon jaren geleden met het verzamelen van alle soorten, op IJsland levende zoogdieren. Dat waren er maar een stuk of veertig. De rest vond het te koud en zat op het Europese continent. Missie volbracht, dus, in een relatief korte tijd. Alle zoogdieren? Het specimen homo ludens is slechts aanwezig in ingelijste legaten (drie stuks).

Hjartarson: “Mijn departement van reproductie (penis + scrotum, 85 dienstjaren) hierbij toegezegd aan mijn eigen museum.” Die hangt dus binnenkort in volle glorie tegen een van de houten wanden van het museum.

Voor de rest: pikken wat de klok slaat. Van hamsterpierewiekel (2 millimeter slechts) tot de imponerende orcazwabber (wel 2 meter). Voor de fijnproever biedt het museum gelegenheid tot het savoureren van gerookte paardenlul, een oud-IJslandse delicatesse.

Nieuw in het museum is de sectie buitenland, om de collectie levend te houden. Curieus is de verlichting in deze afdeling: huisvlijtlampjes van ramstestikels. En vraag nooit naar de seksuele geaardheid van conservator Hjartarson. Je wordt onverbiddelijk het museum uitgebonzjoerd. Je eigen pik achterna. Is je belangstelling gewekt? Maak een virtual tour via: www.phallus.is. Ook aan te klikken in de linkermarge van dit weblog: phallological museum. Met dank aan Atte Jongstra (Atte’s reistip in NRC 16-08-2003). Voor belangstellenden nog even de juiste gegevens:

The museum is open at the following hours:From 12 am to 6 pm daily from 20th of May to 10th of September.Group bookings can be made at other times by prior arrangement.

[foto: ikzelf op een IJslandse gletsjer] 

Ondertussen is de afgelopen nacht weer een tien centimeter dik pak sneeuw gevallen. De abrupte winter is dus nog niet voorbij. Ook de komende dagen blijven sneeuwbuien mogelijk en blijft de temperatuur net boven het vriespunt hangen; ’s nachts vriest het een paar graden. Met zo’n pak sneeuw op je dak wordt alle geluid buiten op een natuurlijke wijze gedempt. Op zich wel prettig. Een soort verdoving valt over je heen. En ook de bedrijvigheid die er zaterdags heerst wordt met de helft verminderd. Iedereen houdt zich koest en gaat niet de weg op als het niet per se hoeft, zeker met zo’n papperige toestand als van stuk gereden natte sneeuw.

[foto: vannacht in de onze wintertuin: please have a seat]

[ foto: en zo ziet onze tuin er dan vanochtend uit]

En inderdaad: vanochtend is de tuin wit. Een minstens vijf centimeter dikke laag sneeuw ligt als een vlokkig tapijt over bloemen en planten gedrapeerd. Gladheid op de wegen vanwege de dikke pap van smeltende sneeuw. Een betere afsluiting van de DANCER IN THE DARK in IJsland kun je bijna niet timen. Kilometers lange files, zelfs op de autowegen, natuurlijk, want Nederland is sowieso al vol. En dat komt in IJsland niet voor, want voor iedereen is er ruimte in overvloed, zelfs voor al die dikke terreinwagens die je overal rond ziet karren. Door in die massieve Four Wheel Drives te rijden maken de IJslanders zich breed. Zo lijkt het er dan een beetje op alsof ze met een paar duizend meer zijn op die godverlaten klont lava die ligt aan te schurken tegen de poolcirkel.

vanochtend: de eerste sneeuw van deze winter

Morgen nog een uitstapje naar het phallological museum in Reykjavik. Iets voor de fijnproevers. Daarna moet ik IJsland misschien even ‘koud stellen’. Maar hartverwarmend was de reis wel. In ieder geval heb je het idee dat de warmte nooit ver weg is: slechts enkele tientallen meters onder het harde lava-oppervlak. IJsland: een HOT SPOT. In alle opzichten.

DANCER IN THE DARK, deel 8 (slot)Ik ben precies op tijd voor het galgenmaal terug in het centrum van Reykjavik. Om 7 uur ’s avonds in Restaurant Laerbrekka, Bankastrati 2. Well known for Islandic cuisine. Vis, dus. Maar smakelijk bereid. En gratis nog wel, zodat het in ieder geval geen 7000 rendierkronen kost. Op de terugweg naar het vierkante blok van Foss Hotel Baron loop ik op het tochtige trottoir van de Laugavegur weer dikke Joe tegen het lijf, niet al te vast meer ter been. Dit keer zonder zijn video- en fotovleermuizen. Maar nog altijd even completely desperate. De nacht eist al zijn vroege tol. Verschraalde dranklucht gulpt uit zijn dikke kop en vermengt zich met natte slierten mist. Slaat te pletter op het glimmende asfalt. Ergens uit de half verlichte etalage van een bruine kroeg klinkt weer de snerpende stem van Björk Maar de Dancer in the dark staat recht voor me. Het is dikke Joe uit Miami, Florida. Zwaaiend op zijn benen. Geen Red Light District voor hem in Reykjavik. Om volledig wanhopig van te worden.Zondag. Het einde van de week. De witte vogel van Icelandair brengt me met vlucht SK6411 weer terug naar Schiphol. De laatste pagina’s van 101 Reykjavik verorber ik ruimschoots voordat met een wijde boog over het gladde water en in het late licht van de dag, Kopenhagen wordt bereikt. De dikke saga over de ONAFHANKELIJKE MENSEN van Laxness krijg ik niet helemaal meer weggevreten voordat de wielen van het landingsgestel de zompige moerasdelta aan de Noordzee bereiken. IJsland ligt al oneindig veraf te wachten op zijn lange, donkere winter. Het is al uren donker. Ik zie me zelf in het spiegelende glas als een dancer in the dark op weg naar de auto. Zeulend met loodzware koffers.

sneeuw: ijsland ligt gewoon voor de deur (eerste sneeuw winter 05-06)

Buiten neemt de storm op dit ogenblik alleen maar in kracht toe. De regen slaat in vlagen tegen de ruiten. En vannacht en morgen worden de eerste sneeuw- en hagelbuien van deze winter aangekondigd. Het kon IJsland wel zijn. Little Iceland in Holland. Maar de machtige gletsjers in IJsland zijn mega-opslagplaatsen van ijs en sneeuw die op geen enkel continent te vinden zijn. Maar ook daar laat de opwarming van de aarde, het broeikaseffect dus, zijn verwoestende sporen achter. En sterven de IJslandse gletsjers aan hun uiteinden langzaam af, slinken, krimpen in, lopen leeg, verwateren. Of hoe je het ook allemaal wilt noemen. Doodzonde. Een misdaad tegen de menselijkheid bijna. In ieder geval tegen de IJslandse bevolking.

Vandaag het voorlaatste deel van DANCER IN THE DARK. Het wordt langzaam donker. Ook voor de reiziger in IJsland.

DANCER IN THE DARK, deel 7Zaterdag. Vandaag staat het South Shore Adventure op het programma, van Reykjavik naar Vik langs de zuidkust, een rit van meer dan 450 kilometer, heen en terug. Het is zaterdag en het heeft gevroren. Het wegdek glinstert van het ijs. Voor de bus van Reykjavik Excursions Kynnisferdir is het geen probleem. Over een aantal uren zal de herfstzon alle fonkelende asfaltdiamanten hebben weggesmolten.Een dikke Amerikaan, als een Desert Storm reporter zuchtend onder digitale video- en fotoapparatuur, klimt naast me op de bank. Vooraan in de bus. `Hi, I?m Joe. Pleased to meet you`. Blijkt afkomstig uit Miami, Florida, waar hij een bouwbedrijf runt. Week in week uit zich het schompes werken, geen weekend vrij. De reden van zijn week IJsland blijkt te zijn dat hij completely desperate was, en gewoon een aantal dagen geen sores aan zijn kop wilde. Ja, dan ben je in IJsland natuurlijk op je plaats. Deed hij wel vaker. Amsterdam, ook prima. Zo had hij twee jaar geleden een aantal dagen door het Red Light District gelopen. Hij is er nog lyrisch over. Raakt nauwelijks uitgepraat.Maar IJsland is anders. Zeker buiten Reykjavik. Hier lever je andersoortige fysieke inspanningen. Alleen tors je wel de hele dag die honderd kilo vet in je voorbuik met je mee. Dat wordt in ieder geval niet echt gletsjers beklimmen, vandaag.

Van de Gulfoss-watervallen van gisteren gaat het via Skalholt en de explosiekrater van Kerid teindelijk naar de Blue Lagoon. Voor degenen die onbekend zijn met het fenomeen ‘explosiekrater’ een korte uitleg. Een explosiekrater ontstaat bij een eenmalige eruptie, waarbij geen of nauwelijks lava vrijkomt, maar waarbij al het materiaal met één grote klap de lucht in wordt geslingerd. Het hangt van de bovenlaag af hoe een explosiekrater er uit komt te zien. Bij een zachte bovenkant (zoals bij de bezochte Keridkrater) kan een bijna perfecte ring ontstaan.

Als toegift, voordat we naar de DANCER IN THE DARK gaan, nog even een spreuk uit de oude IJslandse spreukenboeken (de vertaling is van Paula Vermeyden):

Lang geleden, ik was jong

En alleen op reis

Wist ik plotseling de weg niet meer; Ik voelde me rijkToen ik een reisgezel vond:De mens is de mens een vreugde.

Voordat je het goed en wel in de gaten hebt zakt de donkere lucht je al weer over de oren. En spoedt de gifgroene bus zich richting Blue Lagoon. Gelegen in de buurt Grindavik, niet ver van Keflavik Airport. Blue Lagoon is a geothermal spa surrounded by a lava field and black sandy beaches. De buitentemperatuur verheft zich nauwelijks boven het vriespunt, als ik me tussen de lavamuren naar dit opaalblauwe, warme openluchtbad begeef. In het midden van de grillig gevormde lavavijvers stoomt bij een temperatuur het bijna 70 graden hete water uit over het wijde oppervlak. Om vervolgens tot draaglijker temperaturen te bekoelen, tussen 35 en 40 graden. Witte dampen stijgen op uit het door het geheimzinnige blauwwier aangetaste water. De cyanobacteria species. Stroperig slijmt het over je naakte lijf. Uit aan de randen van het bad opgestelde emmers lepel je een witte smurrie, die je als een pakking over je kop en ledematen smeert. Natural Blue Lagoon silica mud mask to cleanse, exfoliate and revitalize the skin, leaving it silky smooth. Sta je daar als een verdwaalde albino in de opaalblauwe lavaplomp. Temidden van ingevlogen, dikke Amerikanen. Ook zij besmeurd met een mengsel van silicium, potassium, sulfaten en magnesium. Maar ze blijven er geothermisch bij lachen. En dat is misschien maar beter ook. Klaar voor de volgende eruptie, lijkt het. Ze hebben zich aardig aangepast aan hun barre omstandigheden maar ze houden hun hart vast als het weer begint te rommelen en het gat z’n bruine lavastromen uitbraakt, en ze houden hun neus dicht voor de dampen die eruit opstijgen. Maar nu is Hallgrimur weer aan het woord. En die vliegtuiglading hamburgervreters heeft daar geen boodschap aan.  

In 101 REYKJAVIK van Hallgrimur Helgason is het een gejojo van haat en liefde van hoofdpersoon Hlyn voor de stad, Reyhjavik dus. Zijn leven sleept zich voort tussen internet en kroeg, tussen video en drank. Maar wat wil je, als je je zo opgesloten voelt. Het Alcatraz aan de Noordelijke IJszee: “Reykjavik is zo een stad. Er wonen hier alleen maar mensen omdat ze hier geboren zijn. Ik voel me als een kind dat op het ijs gelegd is om het daar te laten doodgaan. Ik wandel naar huis, of nee, ik wankel naar huis.” Het zijn de woorden van Helgason, niet die van mij.

Maar dat Reykjavik een tochtig en onherbergzaam oord kan zijn, daarin ga ik met hem mee. De wind snijdt als een vlijmscherp mes door je vlees. En dat ondanks je winterse jas.

foto: Dingvellir: waar de Euraziatische en de Noordamerikaanse Plaat elkaar treffen

DANCER IN THE DARK, deel 5

De avond is al lang gevallen in een koud Reykjavik. De warmte stijgt omhoog vanaf de overdadig gevulde tafel. Rendiervlees, glimmend roze zalm. En onbetaalbare Spaanse wijn. Door het kleine raam kijk je beneden naar de straat, waar de overspelige auto’s al weer af en aan rijden. Krolse vrachtverladers. Bijna 7000 kronen lichter sta je uren later weer op die tochtige Laugavegur. Uit de kroeg klinkt weer Björks Dancer in the dark. Toch nog zin in een glas Tuborg. Weer acht euro naar de kloten. En je krijgt er gratis een zatte, met imitatie lederen cowboyhoed bedekte IJslandse entertainer bij cadeau.

IJsland is een groot en koud land. Goed. En al hoeven IJslanders niet meer in tochtige plaggenhutten bij elkaar te kruipen en kunnen ze nu met hun roze airconditioned auto’s rondjakkeren in een Japanse zomerdag en kunnen ze ’s lands gletsjers oplikken uit brosgebakken hoorntjes, toch moeten ze herstellen van duizend jaren kippenvel. Maar deze dag ziet er anders uit. Een blauwe lucht met hier en daar een flard gerafeld grijs. Vandaag de koninginnerit, de Golden Circle. Om te beginnen naar de plek waar IJsland werd opgericht. Dingvellir. Terug naar de donkere tijden van het jaar 930, en de oprichting van de AlÞ©ng. Maar die zetelt nu al weer vele jaren in Reykjavik.

foto: uiteenwijkende aardschollen: het land van DingvellirEven later begon het te regenen, eerste een tijdje heel onschuldig, maar de hemel was helemaal bewolkt en langzamerhand werden de druppels groter en zwaarder: dat is de regen van de herfst die de wereld vult met zijn zwaar geruis, een geruis dat in zijn troosteloosheid herinnert aan oneindige watervallen aan gene zijde van de aarde, hij bedekt met zijn grauwsluier de hele hemel, ligt als een last op de borst over de omgeving met de kracht van zijn koude, lusteloze gruwelijkheid, onveranderlijk en toonloos, vlak, vlak, over alle gewesten, over het verdorde moerasgras, over het gespikkelde meer, de ijzergrijze grindvelden, de pekzwarte berg achter de boerderij die elk uitzicht verspert. Dat is de wereld van Halldor Laxness. Van zijn onafhankelijke mensen. Van boer Bjart en zijn dochter Asta Sollilja, overspelig product van zijn eerste vrouw en de zoon van zijn vroegere baas. Van het Zomerhuis. Van zijn in het zompige nat kreunende woning met die godvergeten teringlijers van schapen. Van een leven vol honger en wormpest.

foto: de gouden Gulfoss-watervallen (in de Golden Circle)

In Nederland maakte men zich vorige week dood over de liquidatie van een mus: zo uit het plafond neergeknald bij ‘Domino Day’. Het land in rep en roer: stille tochten en een fatwa uitgeroepen om de meedogenloze killer neer te leggen. Nee, dat zal in IJsland niet snel gebeuren. Onze geverderde vrienden zijn daar niet talrijk. En die kleurrijke papegaaiduikers zijn te aardig om af te knallen. Maar de IJslanders organiseren dan ook niet van die maffe vertoningen zoals het laten omvallen van vier miljoen dominostenen. Ze zouden ze hier ook nauwelijks schadevrij op kunnen stellen, die stenen, met die voortdurend bewegende aarde onder hen.

foto: De lava-watervallen van Hraunfossar

Uit de oude IJslandse spreuknboeken dit keer de volgende boerenwijsheid (de vertaling is van Paula Vermeyden):

Beter is het te leven

Dan niet te leven

Wie leeft krijgt misschien nog een koe;

Ik zag bij een rijk man Het vuur opvlammen,

foto: De haven van Akranes (West IJsland)En dan hier deel 4 van de serie DANCER IN THE DARK. Van Reykjavik naar de noorderlijker gelegen kustplaats Akranes. En vandaar het binnenland in.

DANCER IN THE DARK, deel 4

Woensdag 1 oktober alweer. De tijd raast hier met dezelfde snelheid over het boomloze land als de straffe wind. De gifgroene Gumundur Tyrfingson brengt me 50 kilometer noordwaarts. Akranes, een tochtig oord aan de kust, op de been gehouden door een dominante cementfabriek en een op het ijskoude water uithijgende rood-witte vissersvloot. Hördur Helgason, de directeur, ontvangt me in zijn Fjörbrautskoli Vesturlands. Ook hier weer 600 jonge blonde helden en blonde heldinnen op sokken. Gemoduleerd aan het werk, voltijds of parttime. Alles is mogelijk. Met aan de overzijde van het natte asfalt het dormitorium voor de verre afstand leerders. Om in het weekend weer vele kilometers te maken over de lavavlakten, terug naar de ouderlijke nederzetting op een tapijt van veelkleurige korstmossen. En ook daar aan flarden gerukt te worden door borealis en andere noordwinden. IJsland als meeting point van de windgoden. Kaleidoscopisch oplichtend onder de kleuren van het noorderlicht. Lucy in the sky with diamonds. Vanaf nu tot diep in het voorjaar wordt het zonlicht via een noodrantsoen beschikbaar gesteld. En de IJslanders zijn een spaarzaam volk. Pas diep in de zomer is het weer met volle teugen, en zullen de nachten bijna worden genegeerd.

Op

zo’n 130 kilometer van Reykjavik ligt in Reykholt het Heimskringla Museum: de Lutherse God wenkt me al van verre, scherp afgetekend tegen de staalblauwe lucht. Op de benedenverdieping van het gewijde pand word ik toegesproken door Snorri Sturluson, IJslands literatuurvorst bij uitstek. Al vanaf het jaar 1241 rustend onder de groene zoden. Zijn ondergrondse hol is met verweerde planken gebarricadeerd. Zijn ronde, geothermische bad rilt in de open lucht. Maar in de kelder van het Heimskringla vegeteren zijn Edda en al die andere mythen en sagen, verhalend over de oude Noorse Viking-koningen. Maar een brute, vlijmscherpe bijl kliefde hem en joeg hem naar de eeuwige, met bloed bevlekte lavavelden. De snode, polaire Brutus, ex-schoonzoon nog wel, was het uit wiens hand het wapen kliefde. Van je IJslandse familie moet je het maar hebben. Maar de gifgroene Gudmundur staat al weer ronkend klaar. En voort gaat het over de rechte, lange, golvende weg richting Hraunfossar, de lavawatervallen. Schuimend water spat hier over een grote afstand uit het grillig talud. IJslandse champagne uit de poreuze lavawanden. Om zich vervolgens een weg te banen door veelkleurig gras en veelkleurig mos naar de woest stromende Hvita. Ik klauter omhoog naar de watervallen van de Barnafoss. Schuimend water in de tang genomen door de grauwgrijze Scylla en Charibdis. Sissende monsters.

Het waterkoude weer van de afgelopen dagen doet absoluut denken aan IJsland. Nu moet je daar sowieso niet denken aan al te hoge temperaturen, maar ook de combinatie van wind en nattigheid maakt het soms niet aangenaam. En dan had ik het nog niet eens zo slecht getroffen in die week.

Dat de IJslandse literatuur er mag zijn, dat was al duidelijk. Maar het land barst van de ‘wijsheden’. De komende dagen volgen er een paar uit oude Ijslandse spreukenboeken en zijn op te vatten als een reeks goede raadgevingen die blijk geven van gezond verstand.

Hier komt de eerste:

Geen betere last draagt een man op zijn pad

Dan een gezond stel hersens

In een vreemd land is dat beter dan rijkdom

Het biedt een arme drommel zelfs onderdak

Het komt uit Lied Edda, Hmal 10 (de vertaling is van Marcel Otten), een bundel IJslandse tegeltjeswijsheden, dus.Het komt uit (de vertaling is van Marcel Otten), een bundel IJslandse tegeltjeswijsheden, dus.

DANCER IN THE DARK, deel 3

IJsland is een groot land en toch lig ik hier ademhappend tegen een radiator aangeklemd met de hele stad boven op mij. Ze drukken me nu er nog harder tegenaan, ik voel het water, dat er minstens een dag over gedaan heeft om uit z’n hete bronnen tot in deze radiator door te dringen, tegen m’n wang te branden.Dinsdagochtend 7 uur. Ik kijk vanaf vijf hoog schuin over het donkere water. Daarboven staat de lucht in brand. Uitwaaierend oranje ligt als gloeiend kool over de stad en de zee. Halverwege de grauwe hellingen van de doemende Esja hangen overbodige smalle witte baarden, achtergelaten door een verschrikte kerstman. Geen tijd om lang te dralen. Vandaag moet er gewerkt worden. Maar om wakker te worden laat je eerst het geothermisch verwarmde magmawater over je lijf gutsen. Zwaveldampen stijgen je naar het hoofd. En diep in de bodem verschuiven sulfureske panelen.Voor dag en dauw sta je dan al op de stoep van het IJslandse equivalent van het ministerie van OCenW, na een korte wandeling die je bijna aan flarden rukt. En in de middag boter bij de vis. De theorie vertaald in de praktijk op de Fjölbrautaskolinn Gardabaer: 700 helden op sokken. Want in IJsland banjer je niet met modder aan je schoenen of laarzen door een glad geboend schoolgebouw. Jonge, blonde feeën relaxen op de zachte stoffen van fauteuils. Morene-nymfen. Loungen op je legale hangplek. Want de minister geeft je vier vette jaren. En je auto verdien je in de baas zijn tijd. En drie maanden zomervakantie, omdat de zon nooit ondergaat. Hoezo, dancer in the dark? Hoe bedoelde je dat, Björk?

IJsland is een ijskoud gat en heeft altijd last van aarsmaden. Altijd jeuk, altijd krabben. Rond het gat staan een paar schamele aarsharen en de IJslanders zijn de platjes die zich eraan vastklampen. Jaja, er is leven, als je er maar oog voor hebt. Ze hebben zich aardig aangepast aan hun barre omstandigheden maar ze houden hun hart vast als het weer begint te rommelen en het gat z’n bruine lavastromen uitbraakt, en ze houden hun neus dicht voor de dampen die eruit opstijgen.

Lolla heeft zelfs in Reyjavik gezorgd voor Iberisch voedsel. Victoria Abril serveert Islandic tapas in de Tapas Barinn, Vesturgata 3b, 101 Reykjavik. Islandic shrimps. Islandic bacalao. Islandic mountain lamb. Een weldadige warmte stijgt op uit de tientallen schoteltjes met smakelijk bereide gerechten. Vlees en vis. Olijven. Donkerrode Spaanse crianza komt als de geest uit de fles. Geuren van subtropische kruiden verdrijven de zwaveldampen uit het duistere etablissement. Het noorderlicht hangt boven de zware, houten tafel. Bijna is het de wereld van Helgason. Buiten op het glimmende asfalt rijden ze af en aan, zijn helden. Gemotoriseerde dancers in the dark met veel pk’s. Over de Laugavegur, in een lange, niet ophoudende file. Met twee blonde poezen naast je op de voorbank, wie doet je wat. En een blik bier binnen handbereik, terwijl je nonchalant je autodisco een stoot adrenaline bezorgt. Jaja, er is leven, als je er maar oog voor hebt. Ver weg van de wereld van de korstmossen waarvan er hier op het eiland wel 500 soorten te vinden zijn. Fluweelzachte huid van een door de tijd afgehard

lavalijf. 

Het heeft vannacht nog harder gevroren dan gisternacht, zo’n 3 of 4 graden onder nul werd het. Ik moet de neiging onderdrukken aan mijn winterslaap te beginnen, maar ik hou het gewoon op het lezen van twee nieuwe delen uit de reeks Privé Domein, gisteren door André afgeleverd. Het zijn ‘Gekleurde schaduwen, brieven 1770-1799′ van de Duitser Georg Christoph Lichtenberg en ‘Weverbergh 30 - 70, herinneringen van een letterkundig omnivoor’ van de Belgische schrijver Julien Weverbergh. De komende dagen zal er ik er niet veel tijd voor hebben. Van alles te doen (vanavond nog een uitzending maken voor Omroep Venlo, het programma ‘Lezen en Schrijven’). En natuurlijk dit weblog, de saga uit IJsland. Deel 2, vandaag.

De komende dagen zal ik niet alleen mijn eigen foto’s laten zien, maar ook enkele foto’s gebruiken van een paar reisgenoten: Wim ten Heggeler, Frank Vermunt en Hemmie Wieldraaier. Met dank! Ze zijn te mooi om ze NIET te laten zien. En IJsland blijft verbazen!

DANCER IN THE DARK: deel 2

Reykjavik op een donkere wintermorgen: een stadje in Siberië,  sneeuw jaagt voort in het schijnsel van de straatlantaarns onder het zwarte zwerk te midden van de zoute kille zee,  ’roggepap’ overal om je heen, met stranden van kwark.Pap en kwark spoelen rond de gure kapen en de bergen zijn van oud puin, naargeestige slakkenheuvels, afvalhopen van een ver verleden, sloopijzer uit de bronstijd.Maar nu is het nog dood tij. Dit is de periode tussen de herfst en het binnensluipen van de lange winter. De eerste dagen zullen de temperaturen nog draaglijk zijn, zo’n zeven graden boven nul. Daarna zal een harde, koude wind de zuidelijke lavadelta nog platter schuren. Jacques Brel. Mijn vlakke land. Vlaanderen in IJsland. Wanneer natte westenwinden gieren van venijn. Wanneer onder de wolken mensen dwergen zijn. Wanneer barre oostenwind het land nog vlakker slaat. Wanneer de lage lucht grijs als leisteen is.En aan het einde van de week zal de nachtelijke vrieskou de wegen doen glinsteren met miljoenen kleine diamanten.Wat brengt iemand er toe af te reizen naar de rand van de wereld? Naar een land waar de schaarse bevolking als schipbreukelingen wacht aan de grijze oevers. Of op de onmetelijke stranden. Ready for take-off. Steeds met alle koffers in de hand. Voor het moment dat de tientallen kraters het tegelijk op een braken zetten. En modderstromen de laatste sporen van leven van het uit de Atlantische Oceaan gerezen basalt en lava wissen.